Równowaga ogólna
Dane przykładoweJak wszystkie elementy modelu łączą się w spójną całość
Mamy już wszystkie elementy: cykl życia jednostki, strukturę populacji, produkcję, system emerytalny i rynki czynników. Teraz pytanie: jak to wszystko działa razem? Równowaga ogólna to stan, w którym wszystkie rynki są zbilansowane, a wszyscy agenci dokonują optymalnych wyborów.
Schemat modelu OLG
Gospodarstwa domowe
- Maksymalizują użyteczność
- Decydują o c(j) i a(j)
- Podają pracę L = Σ N(j)·e(j)
- Oszczędzają A = Σ N(j)·a(j)
Praca L, Oszczędności A
Rynki czynników
r = MPK - δ
w = MPL
Firmy
- Maksymalizują zysk
- Produkują Y = A·Kα·L1-α
- Zgłaszają popyt na K i L
- Płacą r·K + w·L = Y
System emerytalny PAYG
τ·w·L → b·R (transfer od pracujących do emerytów)
Warunki równowagi ogólnej
W stanie stacjonarnym (gdy zmienne per capita się nie zmieniają) muszą być spełnione następujące warunki:
Równanie Eulera dla każdego wieku:
Plus: ograniczenie budżetowe, warunek no-Ponzi
Ceny = produkty krańcowe:
w = (1-α)·A·(K/L)α
Zerowy zysk ekonomiczny (konkurencja doskonała)
Oszczędności = Inwestycje:
Kapitał firm = aktywa gospodarstw domowych
Podaż = Popyt na pracę:
W uproszczeniu: l(j) = 1 (praca egzogeniczna)
Składki = Świadczenia:
R = Σj≥jr N(j) - liczba emerytów
Produkcja = Konsumpcja + Inwestycje:
W steady state: I = δK (tylko odtworzenie kapitału)
Jak model jest rozwiązywany?
Algorytm iteracyjny
- Zgadnij K (kapitał początkowy)
- Oblicz L z demografii: L = Σ N(j)·e(j)
-
Oblicz ceny:
r = MPK(K,L) - δ
w = MPL(K,L) - Oblicz b z bilansu PAYG: b = τ·w·L/R
-
Rozwiąż problem jednostki dla każdego wieku j
→ c(j), a(j) - Agreguj aktywa: K' = Σ N(j)·a(j)
-
Sprawdź zbieżność:
Jeśli |K' - K| < ε → STOP
W przeciwnym razie K = λK' + (1-λ)K → wróć do 3
Typowa zbieżność algorytmu (~20-50 iteracji)
Sprzężenia zwrotne w modelu
Kluczową cechą równowagi ogólnej są sprzężenia zwrotne - zmiana w jednym miejscu wpływa na całą gospodarkę:
Przykład: Starzenie się populacji
L ↓
r ↓, w ↑
Oszcz. ?
K/L ↑
- L↓ → mniej pracowników
- r↓, w↑ → kapitał relatywnie obfity, praca relatywnie rzadka
- Oszczędności? → niższe r zniechęca do oszczędzania, ale więcej emerytów wycofuje oszczędności
- K/L↑ → nawet jeśli K spada, może rosnąć K/L gdy L spada szybciej
- Y↓ → mimo wyższej produktywności pracy, łączna produkcja spada
Kluczowe wnioski
- Równowaga ogólna = spójność - wszystkie decyzje są optymalne i wszystkie rynki się bilansują
- Ceny są endogeniczne - r i w wynikają z modelu, nie są dane z zewnątrz
- Sprzężenia zwrotne są kluczowe - zmiana w jednym miejscu wpływa na całą gospodarkę
- Model rozwiązuje się iteracyjnie - szukamy K*, przy którym oszczędności = inwestycje
Sprawdź zrozumienie
W modelu OLG, co się stanie jeśli wzrośnie stopa oszczędności gospodarstw domowych?