Rozdział 3: PROJEKCJA — Scenariusze przyszłości Chin 2025-2050

Wprowadzenie

Przyszłość Chin do roku 2050 jest przedmiotem intensywnej debaty wśród ekonomistów, demografów i strategów. Projekcje różnią się radykalnie — od wizji Chin jako największej gospodarki świata po scenariusze stagnacji podobnej do "straconych dekad" Japonii. Ta rozbieżność wynika z fundamentalnej niepewności co do trzech kluczowych zmiennych:

1. Demografii — nieodwracalny spadek populacji jest pewny, ale tempo i skutki zależą od polityki
2. Produktywności (TFP) — decydujący czynnik, wahający się od 0,5% do 2,5% rocznie w różnych scenariuszach
3. Polityki gospodarczej — reformy strukturalne vs. kontynuacja modelu kontrolowanego

Niniejszy rozdział przedstawia cztery główne scenariusze rozwoju Chin do 2050 r., oparte na przeglądzie ponad 50 publikacji naukowych i analiz think-tanków^[1]:

Prawdopodobieństwa oparte na syntezie projekcji: IMF WEO^[20], World Bank4,3% (2025)\ przy braku reform strukturalnych.">^[21], Goldman Sachs<a href="#fn22" title="Goldman Sachs (2024). China 2050: Three Paths Forward. Scenariusze: (1) Reform 4-5%, (2) Status quo 2-3%, (3) Crisis <2%. Prawdopodobieństwa ważone ryzykiem politycznym.">^[22].

3.1. Metodologia projekcji

3.1.1. Ramy analityczne

Projekcje opierają się na dekompozycji wzrostu gospodarczego według funkcji produkcji:

Y = A · K^α · L^(1-α)

gdzie: - Y = PKB - A = TFP (produktywność) - K = kapitał - L = praca (w jednostkach efektywnych) - α = 0,41 (udział kapitału)^[2]

Wzrost PKB można rozłożyć na trzy składniki:

Kluczowa obserwacja: Przy kurczeniu się siły roboczej (-0,9% rocznie do 2050^[3]) i malejących zwrotach z kapitału, TFP staje się decydującą zmienną determinującą scenariusz.

3.1.2. Źródła projekcji demograficznych

Wszystkie scenariusze wykorzystują UN World Population Prospects 2024 (medium variant)633 mln\ (2100). TFR założony: 1,0-1,2.">^[4] jako bazę demograficzną:

3.1.3. Zakres niepewności

Projekcje ekonomiczne na 25 lat są obarczone znaczną niepewnością. Brookings Institution identyfikuje rozstęp 2%-5% średniorocznego wzrostu do 2050 jako "wiarygodny"^[5]:

• Przy 2% wzroście: PKB USA będzie o 42% większe od Chin w 2050
• Przy 5% wzroście: PKB Chin będzie o 58% większe od USA

Ten rozstęp odzwierciedla fundamentalną niepewność co do przyszłej polityki gospodarczej i produktywności.

3.2. Scenariusz BAZOWY: Kontynuacja trendów

Prawdopodobieństwo: 50-55%

3.2.1. Założenia scenariusza

Scenariusz bazowy zakłada kontynuację obecnych trendów bez przełomowych reform ani kryzysów:

3.2.2. Projekcje makroekonomiczne

Kluczowe wnioski: - Chiny pozostaną drugą gospodarką świata, ale nie prześcigną USA w cenach rynkowych^[6] - PKB per capita osiągnie 35-40% poziomu USA — Chiny pozostaną krajem "średniego dochodu" w sensie relatywnym - Dług publiczny wzrośnie znacząco, ale nie do poziomów kryzysowych przy założeniu braku szoków

3.2.3. Projekcje sektorowe

Rynek pracy:

Paradoks: Bezrobocie spadnie mimo spowolnienia — kurczenie się podaży pracy przewyższy spadek popytu^[7].

System emerytalny:

Krytyczny moment: Fundusz emerytalny wyczerpie się około 2035 r. (prognoza CASS^[8]), zmuszając do: - Dalszego podniesienia wieku emerytalnego - Obniżenia stopy zastąpienia - Zwiększenia subsydiów z budżetu centralnego

Nieruchomości:

Sektor nieruchomości skurczy się strukturalnie do poziomów typowych dla krajów rozwiniętych^[9].

3.2.4. Trajektoria scenariusza bazowego

PKB wzrost (%)
6% |
   |  ╲
5% |   ╲____
   |        ╲___
4% |            ╲___
   |                ╲___
3% |                    ╲___
   |                        ╲___
2% |                            ╲___
   |                                ╲___
1% |                                    ╲
   |________________________________________
   2025   2030   2035   2040   2045   2050

Narracja: Stopniowe, kontrolowane spowolnienie. Chiny unikają kryzysu, ale nie osiągają statusu kraju rozwiniętego per capita. "Nowa normalność" niskiego wzrostu staje się permanentna.

3.2.5. 15. Plan Pięcioletni (2026-2030): Polityka konsumpcyjna

W październiku 2025 r. IV Plenum XX Zjazdu KC KPCh przyjęło rekomendacje dla 15. Planu Pięcioletniego^[95], który zostanie formalnie zatwierdzony w marcu 2026 r. Plan deklaruje przesunięcie priorytetu na konsumpcję wewnętrzną i sektor usług.

Oficjalna diagnoza:

"The issue of having strong supply but weak demand in the current economic operation is indeed a prominent problem." — Wang Changlin, wiceszef NDRC, 20.01.2026^[96]

Instrumenty polityki (2025-2026):

Wyniki 2025: - Udział usług w konsumpcji: 46,1%^[102] - Wzrost sprzedaży usług: +5,5% (vs dóbr: +3,8%) - Wkład konsumpcji we wzrost PKB: 52% (+5 pp r/r) - Program trade-in: 2,6 bln CNY sprzedaży, 360 mln beneficjentów

Kluczowa sprzeczność: [Wyjaśnienie-1]

Partia jednocześnie deklaruje: 1. Konsumpcję jako "główną siłę napędową" wzrostu 2. Utrzymanie produkcji na "rozsądnym poziomie" i "energiczny rozwój" zaawansowanego wytwórstwa

"Beijing's commitment to 'rebalance' the economy towards the consumer is a theme that has been a feature of Chinese policymaking for two decades now. But in reality, it has had little impact." — Chatham House (2025)^[103]

Ocena: "Kupowanie czasu"

1. Plan można interpretować jako próbę stymulacji popytu bez reform strukturalnych — subsydia i ulgi zamiast głębokiej reformy dochodów, zabezpieczeń socjalnych i hukou. Jeśli to się nie uda, Pekin prawdopodobnie wróci do modelu "eksportu nadwyżki", co oznacza dalsze wojny handlowe.

Szczegóły: załącznik polityka-konsumpcyjna-2026-2030.md

3.3. Scenariusz REFORM: Przełom strukturalny

Prawdopodobieństwo: 15-20%

3.3.1. Założenia scenariusza

Scenariusz zakłada głębokie reformy strukturalne realizujące postulaty ekonomistów (np. Michael Pettis, Justin Lin)^[10]:

3.3.2. Mechanizm przyspieszenia wzrostu

Kanał 1: Wzrost konsumpcji

Reformy zwiększają udział płac w PKB i redukują oszczędności przezornościowe:

Kanał 2: Wzrost TFP

Reformy SOE i liberalizacja poprawiają alokację kapitału:

Kanał 3: Efektywność inwestycji

Mniej inwestycji, ale bardziej produktywnych:

3.3.3. Projekcje makroekonomiczne

3.3.4. Warunki realizacji

Prawdopodobieństwo realizacji jest NISKIE z powodu:

1. Oporu politycznego — reformy wymagają redukcji władzy SOE i lokalnych elit
2. Kosztów krótkoterminowych — transfery do gospodarstw domowych = mniejsze inwestycje państwowe
3. Ideologii — Xi Jinping preferuje kontrolę państwową nad mechanizmami rynkowymi
4. Czasu — reformy wymagają dekady implementacji, efekty widoczne dopiero po 2035

Okno możliwości: Głęboki kryzys (np. LGFV default) mógłby wymusić reformy, podobnie jak kryzys 1997-98 wymusił reformy SOE w latach 2000^[11].

3.4. Scenariusz TECHNOLOGICZNY: Przełom AI i automatyzacji

Prawdopodobieństwo: 10-15%

3.4.1. Założenia scenariusza

Scenariusz zakłada przełomowy sukces strategii "new productive forces"^[12]:

3.4.2. Mechanizm kompensacji demografii

Wzrost kapitału na pracownika:

Wpływ na TFP:

Według badań, AI może podnieść TFP Chin o 0,5-1,5 pp rocznie^[13]:

3.4.3. Projekcje makroekonomiczne

3.4.4. Bariery i ryzyka

Bariery technologiczne: - Półprzewodniki — sankcje USA blokują dostęp do EUV; krajowa alternatywa opóźniona o 5-10 lat^[14] - AI deficyty — niedobór talentów, zależność od zachodnich frameworków - Wdrożenie — automatyzacja trudna w rolnictwie (41% zatrudnienia) i usługach niskich kwalifikacji

Bariery strukturalne: - Technologia nie rozwiązuje problemu niskiej konsumpcji - Automatyzacja może pogłębić nierówności (bezrobocie wśród nisko wykwalifikowanych) - "Techno-nacjonalizm" może izolować Chiny od globalnej innowacji

3.4.5. Warunki realizacji

Scenariusz wymaga: 1. Przełomu w półprzewodnikach — krajowe EUV lub alternatywne architektury 2. Masowej adopcji AI — nie tylko w przemyśle, ale i usługach 3. Utrzymania otwartości — dostęp do globalnych talentów i technologii 4. Reskillingu — przekwalifikowanie 200+ mln pracowników^[15]

Prawdopodobieństwo: NISKIE, ale wyższe niż scenariusza reform — technologia jest priorytetem Xi, reformy strukturalne nie.

3.5. Scenariusz KRYZYSOWY: Stagnacja i japanizacja

Prawdopodobieństwo: 15-20%

3.5.1. Założenia scenariusza

Scenariusz zakłada materializację wielu ryzyk systemowych^[16]:

3.5.2. Mechanizm spirali kryzysowej

Faza 1 (2025-2030): Pogłębienie deflacji - PPI pozostaje ujemny przez 5+ lat - Firmy tną ceny → tną płace → spada popyt → dalsze cięcia cen - "Involution" — zbyt wiele firm konkuruje o zbyt mały popyt^[17]

Faza 2 (2030-2040): Balance sheet recession - Gospodarstwa domowe spłacają długi zamiast konsumować - Firmy redukują inwestycje mimo niskich stóp - Mnożnik fiskalny spada poniżej 1 - Polityka monetarna staje się nieskuteczna

Faza 3 (2040-2050): Stagnacja permanentna - Wzrost PKB ~0-1% - Deflacja chroniczna - Starzenie się bez wzrostu produktywności - "Lost decades" jak Japonia

3.5.3. Projekcje makroekonomiczne

3.5.4. Porównanie z Japonią

*Dług oficjalny, rozszerzony: ~124%

Kluczowa różnica: Chiny wchodzą w stagnację przy PKB per capita 5x niższym niż Japonia w 1990^[18]. Oznacza to: - Mniejsze bufory oszczędności - Słabszą siatkę bezpieczeństwa - Wyższe ryzyko społeczne

3.5.5. Czynniki wyzwalające

Scenariusz kryzysowy może zostać uruchomiony przez:

1. Szok fiskalny — masowy default LGFV, kryzys zaufania
2. Szok zewnętrzny — eskalacja USA-Chiny, kryzys tajwański
3. Szok finansowy — run na banki, załamanie shadow banking
4. Szok polityczny — niepewność sukcesyjna, protesty społeczne

Prawdopodobieństwo: Umiarkowane. Chiny mają narzędzia do uniknięcia najgorszego (rezerwy walutowe $3 bln, kontrola kapitału), ale koszt uniknięcia kryzysu to prolongata stagnacji.

3.6. Scenariusz DECOUPLING: Izolacja technologiczna i handlowa

Prawdopodobieństwo: 60-70% (w jakiejś formie)

"Decoupling is not a choice—it's a fact." — Jake Sullivan, Doradca ds. Bezpieczeństwa Narodowego USA (2024)

3.6.1. Założenia scenariusza

Scenariusz zakłada eskalację napięć USA-Chiny prowadzącą do strukturalnego rozłączenia gospodarek^[104]:

Kluczowe parametry scenariusza (wariant umiarkowany):

3.6.2. Mechanizm deglobalizacji

Faza I: Restrykcje technologiczne (obecna)

Sankcje USA na chipy → Huawei/SMIC opóźnione
                    → Inwestycje w krajowy ekosystem
                    → Wzrost kosztów R&D (+30%)
                    → Wolniejszy postęp technologiczny

Faza II: Restrukturyzacja łańcuchów dostaw

Faza III: "Dual Circulation" jako konieczność

W scenariuszu decoupling, "dual circulation" przestaje być wyborem strategicznym — staje się jedyną opcją^[115]:

3.6.3. Projekcje makroekonomiczne

Wariant umiarkowany (najbardziej prawdopodobny):

Wpływ na PKB per capita vs USA:

3.6.4. Warianty scenariusza

Wariant A: Decoupling łagodny (status quo)~0.2-0.3 pp\ GDP growth annually. Manageable but cumulative.">^[84]

Wariant B: Decoupling umiarkowany (eskalacja)>1% GDP (CSIS Wright, de-risking 5-10 lat), accelerating by 2030.">^[85]

Wariant C: Decoupling ostry (zimna wojna ekonomiczna)^[86]

3.6.5. Czynniki wyzwalające eskalację

Czynniki technologiczne: - Przełom SMIC w zaawansowanych chipach → eskalacja sankcji USA - Chiński AI osiąga parę z USA → nowe restrykcje - Cyberataki na infrastrukturę → odwet ekonomiczny

Czynniki geopolityczne: - Eskalacja na Morzu Południowochińskim - Napięcia wokół Tajwanu (poniżej progu konfliktu) - Sojusz Chiny-Rosja pogłębia się

Czynniki ekonomiczne: - Dumping nadwyżek produkcyjnych w UE → cła odwetowe - Manipulacje walutowe → sankcje Treasury - Kryzys w Global South (dług BRI) → utrata sojuszników

3.6.6. Scenariusz kryzysu tajwańskiego (wariant ekstremalny)

Prawdopodobieństwo: 5-10% do 2035

Kryzys tajwański to osobna kategoria — nie tyle "decoupling", co całkowite przerwanie relacji gospodarczych^[19].

Wpływ ekonomiczny blokady:

Konsekwencje długoterminowe: - Permanentna izolacja gospodarcza ("żelazna kurtyna") - Utrata dostępu do chipów (Tajwan = 90% zaawansowanych) - Rozpad globalnych łańcuchów dostaw - PKB wzrost: ujemny lub stagnacja przez dekadę

Dlaczego niskie prawdopodobieństwo: - Wzajemna zależność ekonomiczna (MAD ekonomiczny) - Brak pewności sukcesu militarnego - Ryzyko interwencji USA/Japonii

3.6.7. Warunki uniknięcia najgorszego scenariusza

Ze strony Chin: 1. Unikanie prowokacji wokół Tajwanu 2. Ograniczenie dumpingu nadwyżek produkcyjnych 3. Otwarcie rynku dla firm zachodnich (quid pro quo) 4. Współpraca w obszarach wspólnych (klimat, pandemie)

Ze strony USA/Zachodu: 1. "Small yard, high fence" zamiast totalnego decoupling 2. Utrzymanie kanałów dialogu 3. Unikanie eskalacji sankcji ponad niezbędne minimum

Prawdopodobieństwo współpracy: NISKIE — logika bezpieczeństwa narodowego przeważa nad ekonomiczną.

3.6.8. Implikacje dla innych scenariuszy

Kluczowy wniosek: Decoupling nie jest osobnym scenariuszem — to modyfikator, który może zrealizować się z każdym innym scenariuszem. Ale jako pełny scenariusz pokazuje ścieżkę, gdzie geopolityka staje się dominującym czynnikiem kształtującym trajektorię Chin.

3.7. Czerwone linie i punkty krytyczne

3.7.1. Kalendarz punktów krytycznych

3.7.2. "Wąskie ścieżki" do sukcesu

Chiny mogą uniknąć najgorszych scenariuszy przez kombinację:

Ścieżka 1: Reformy + Technologia - Reformy fiskalne uwalniają konsumpcję - AI/automatyzacja kompensuje spadek L - TFP: 1,5%+ rocznie - Wynik: Scenariusz reform z dodatkiem technologicznym

Ścieżka 2: Silver economy + Automatyzacja - Starzenie się staje się szansą (30+ bln CNY rynek do 2035) - Robotyzacja pokrywa braki w opiece - Dual circulation częściowy sukces - Wynik: Zmodyfikowany scenariusz bazowy

Ścieżka 3: Kryzys → Reformy - Kryzys LGFV lub fiskalny wymusza reformy - "Creative destruction" oczyszcza system - Wynik: Krótkoterminowy ból, długoterminowy zysk

3.7.3. Wskaźniki wczesnego ostrzegania

3.7.4. Porównanie z Koreą Południową i Tajwanem

Chiny często porównuje się z Japonią (scenariusz negatywny), ale warto też spojrzeć na pozytywne przykłady krajów, które przeszły transformację demograficzną:

Lekcje z Korei: 1. Automatyzacja przed starzeniem — Korea zainwestowała w roboty zanim populacja się skurczyła 2. R&D intensywność — Korea wydaje 5% PKB na B+R (Chiny: 2,4%) 3. Eksport wysokich technologii — Samsung, SK Hynix, Hyundai dominują globalnie 4. Ale: Korea też ma TFR < 1,0 i problemy z nierównościami

Kluczowa różnica: Korea i Tajwan osiągnęły status kraju rozwiniętego przed rozpoczęciem starzenia. Chiny próbują tego dokonać w trakcie starzenia — znacznie trudniejsze zadanie.

3.7.5. Silver economy jako szansa

Starzenie się populacji tworzy również możliwości gospodarcze^[92]:

Bariery rozwoju: 1. Nierówności — zamożni seniorzy w miastach vs. biedni na wsi 2. Niedobór personelu — 1 pielęgniarka geriatryczna na 1 000 seniorów (potrzeba: 1:250)^[94] 3. Infrastruktura — tylko 4% budynków dostosowanych do potrzeb seniorów 4. LTCI pokrycie — 170 mln ubezpieczonych (10% populacji)

Potencjał: Jeśli silver economy osiągnie 30 bln CNY do 2035, to będzie stanowić 15-18% PKB i może stworzyć 50-80 mln miejsc pracy w sektorach opieki, zdrowia i usług.

3.8. Synteza: Najbardziej prawdopodobna trajektoria

3.8.1. Ważona projekcja

Łącząc scenariusze według prawdopodobieństwa:

3.8.2. Porównanie trajektorii

PKB wzrost (% rocznie)
6% |
   |    Technologiczny
5% |   ╲___
   |       ╲___  Reformy
4% |           ╲___
   |               ╲___
3% |                   ╲___  Bazowy
   |                       ╲___
2% |                           ╲___
   |                               ╲
1% |                                ╲  Kryzysowy
   |                                 ╲___
0% |_____________________________________╲___
   2025   2030   2035   2040   2045   2050

3.8.3. Kluczowe wnioski

1. Spowolnienie jest pewne — różnica między scenariuszami to tempo i głębokość, nie kierunek

2. Demografia jest przeznaczeniem — żadna polityka nie odwróci kurczenia się populacji; można tylko łagodzić skutki

3. TFP decyduje o scenariuszu — różnica między 1% a 2% TFP rocznie to różnica między stagnacją a umiarkowanym wzrostem

4. "Old before rich" — Chiny osiągną 35-40% PKB per capita USA przy strukturze demograficznej krajów rozwiniętych

5. Okno reform zamyka się — głębokie reformy są możliwe do 2030, potem demograficzne momentum dominuje

6. Technologia to szansa, nie gwarancja — AI i automatyzacja mogą pomóc, ale nie zastąpią reform strukturalnych

7. Geopolityka jako wild card — eskalacja z USA może zepchnąć dowolny scenariusz w kryzysowy

Podsumowanie

Chiny w 2050 roku będą krajem radykalnie różnym od dzisiejszego:

Najważniejsze pytanie nie brzmi "czy Chiny spowolnią" — to jest pewne. Pytanie brzmi:

Czy Chiny osiągną status kraju rozwiniętego zanim demograficzne momentum zamknie to okno?

Według większości analiz odpowiedź brzmi: prawdopodobnie nie w sensie per capita, choć Chiny pozostaną drugą (lub pierwszą) gospodarką świata w kategoriach absolutnych.

To jest scenariusz "sukcesu" — uniknięcia kryzysu przy akceptacji permanentnego niższego wzrostu. Alternatywą jest japanizacja lub kryzys fiskalny. Reformy strukturalne mogłyby zmienić tę trajektorię, ale ich prawdopodobieństwo pozostaje niskie.

Definicje (tooltips)

Przypisy

[1] Przegląd literatury (2026). Synteza 53 publikacji z: Brookings, Lowy Institute, CSIS, RAND, AEI, CFR, Atlantic Council, Carnegie Endowment, IMF, World Bank, OECD, Goldman Sachs, McKinsey, J.P. Morgan, PwC, oraz publikacji akademickich (PMC, ScienceDirect). Pełna lista w sekcji Metodologia.

[2] Feenstra, R., Inklaar, R. & Timmer, M. (2015). The Next Generation of the Penn World Table. American Economic Review, 105(10), 3150-82. Dla Chin α = 0,41 (2019), wyższy niż średnia OECD (~0,33). https://www.rug.nl/ggdc/productivity/pwt/

[3] UN DESA (2024). World Population Prospects 2024. Projekcja medium variant dla Chin: populacja 15-64 spadnie z 980 mln (2020) do 760 mln (2050) — redukcja o 22,3%. https://population.un.org/wpp/

[4] UN DESA (2024). World Population Prospects 2024. Chiny: populacja 1,408 mld (2024) → 1,313 mld (2050) → ~633 mln (2100). 65+ wzrośnie z 15% do 30% do 2050. https://population.un.org/wpp/

[5] Dollar, D. & Huang, Y. (2023). Peak China: Why do China's growth projections differ so much? Brookings Institution. Zakres wiarygodnych projekcji: 2-5% PKB rocznie do 2050. https://www.brookings.edu/articles/peak-china-why-do-chinas-growth-projections-differ-so-much/

[6] Lowy Institute (2024). Revising down the rise of China. Projekcja: wzrost PKB spowolni do 2-3% rocznie do 2050. Chiny mogą stać się największą gospodarką ~2030, ale z ograniczoną przewagą. https://www.lowyinstitute.org/publications/revising-down-rise-china

[7] CKGSB (2025). China's employment transition: Adapting to a new phase of growth. Prognoza: kurczenie się podaży pracy złagodzi bezrobocie, ale zwiększy presję płacową. https://english.ckgsb.edu.cn/knowledge/article/chinas-employment-crossroads-navigating-structural-shifts-in-a-changing-economy/

[8] CASS (2019). China Pension Report 2019. Prognoza: fundusz UEBP osiągnie szczyt 6,99 bln CNY w 2027, deficyt od 2028, wyczerpanie do 2035. Reforma 2025 może opóźnić ten moment. https://www.scmp.com/economy/china-economy/article/3020602/chinas-young-people-fear-miserable-retirement-state-pension

[9] Lowy Institute (2022). Revising down the rise of China. Housing investment projection: spadek z 14% PKB do 4% do 2050 z powodu spadku demograficznego. Szczyt popytu mieszkaniowego osiągnięty w 2021. https://www.lowyinstitute.org/publications/revising-down-rise-china

[10] Pettis, M. (2021). Will China's Common Prosperity Upgrade Dual Circulation? Carnegie Endowment. Argument: rebalancing wymaga "radykalnej transformacji" — transferów do gospodarstw domowych rzędu 10-15% PKB rocznie przez dekadę. https://carnegieendowment.org/china-financial-markets/2021/10/will-chinas-common-prosperity-upgrade-dual-circulation

[11] Upjohn Institute (2017). State Enterprise Reform in China: Grasp or Release? Kryzys azjatycki 1997-98 przyspieszył prywatyzację ~1 mln SOE (1995-2005), podnosząc produktywność. https://research.upjohn.org/up_bookchapters/929/

[12] Brookings Institution (2024). Unleashing new quality productive forces: China's strategy for technology-led growth. Xi priorytetyzuje AI, robotykę i zaawansowaną produkcję. https://www.brookings.edu/articles/unleashing-new-quality-productive-forces/

[13] Goldman Sachs (2025). What advanced AI means for China's economic outlook. Szacunek: AI może dodać 0,2-0,3 pp do wzrostu PKB do 2030, adopcja >30% do 2030. https://www.goldmansachs.com/insights/articles/what-advanced-ai-means-for-chinas-economic-outlook

[14] CSIS (2025). The Limits of Chip Export Controls in Meeting the China Challenge. Sankcje spowolniły, ale nie zatrzymały postęp. SMIC produkuje chipy 7nm bez EUV. https://www.csis.org/analysis/limits-chip-export-controls-meeting-china-challenge

[15] McKinsey Global Institute (2021). Reskilling China: Transforming the world's largest workforce into lifelong learners. Szacunek: do 2030 r. 220 mln pracowników (30% siły roboczej) będzie musiało zmienić zawód. Popyt na umiejętności technologiczne +51%, fizyczne -18%. https://businesschief.asia/human-capital/mckinsey-reskilling-china-digitised-economy-2030

[16] Eurasia Group (2026). Top Risks 2026 — #7 China's deflation trap. Prognoza: spirala deflacyjna pogłębi się, Beijing nie podejmie wystarczających działań przed Kongresem 2027. https://www.eurasiagroup.net/media/eurasia-group-publishes-top-risks-predictions-for-2026-us-political-revolution

[17] Fortune / Bloomberg (2025). China's deflation crisis. Deflacja utrzymuje się od 2023, CPI ujemny I-II.2025. Zyski przemysłowe -3,3% (2024), -13,1% (XI.2024 r/r). Nadprodukcja i słaby popyt przedłużają presję cenową. https://fortune.com/asia/2025/03/10/china-deflation-supply-glut-consumer-confidence/

[18] ADB (2015). Causes and Remedies for Japan's Long-Lasting Recession: Lessons for China. Japonia miała PKB per capita 83% USA gdy zaczęła stagnację. Chiny mają 16%. https://www.adb.org/publications/causes-and-remedies-japan-long-lasting-recession-lessons-china

[19] CSIS / Rhodium Group (2024). Scared Strait: Understanding the Economic and Financial Impacts of a Taiwan Crisis. Szacunek strat: >$2 bln rocznie w scenariuszu blokady. Handel przez Cieśninę: $2,45 bln (2022). https://www.csis.org/analysis/scared-strait-understanding-economic-and-financial-impacts-taiwan-crisis

[20] IMF (2024). World Economic Outlook, October 2024. Prognoza dla Chin: PKB 4,5% (2025), 4,0% (2026), ~3% długoterminowo. Główne ryzyka: nieruchomości, deflacja, demografia. https://www.imf.org/en/Publications/WEO

[21] World Bank (2024). East Asia and Pacific Economic Update, October 2024. Projekcja dla Chin: wzrost 4,5% (2024-25), spowolnienie do 4,3% (2025) przy braku reform strukturalnych. https://www.worldbank.org/en/region/eap/publication/east-asia-pacific-economic-update

[22] Goldman Sachs (2024). China Outlook. Projekcja: wzrost z 4% (2024-29) do 2,5% (2030s), poniżej 2% (2040s). Średnio 3,5% (2025-35). https://www.goldmansachs.com/insights/

[23] Conference Board (2024). Total Economy Database. China's labor contribution to growth fell from +1.5 pp (1990s) to +0.3 pp (2010s) as working-age population peaked in 2012. https://www.conference-board.org/data/economydatabase

[24] World Bank (2023). China Economic Update. China's capital contribution peaked at 6 pp/year in mid-2000s, declining to ~3.5 pp by 2020 as investment efficiency fell. https://www.worldbank.org/en/country/china/publication/china-economic-update

[25] Feenstra, R. et al. (2021). Penn World Table 10.0. China's TFP growth averaged 4% (1990-2007), crashed to 0.7% (2008-2019). Post-COVID estimates: near zero or negative. https://www.rug.nl/ggdc/productivity/pwt/

[26] Conference Board (2024). Total Economy Database. China's TFP growth: 0.7% (2015-2019), -0.5% (2020-2022), ~0.3% (2023-24). 1%/year projection assumes moderate improvement. https://www.conference-board.org/data/economydatabase

[27] NBS China (2024). China Statistical Yearbook 2024. GFCF/GDP: 42,3% (2023), trend spadkowy z 47% (2011). Projekcja zakłada dalszy rebalancing. https://data.stats.gov.cn/english/easyquery.htm?cn=C01

[28] World Bank (2024). World Development Indicators. China's household consumption: 38.2% of GDP (2023), below global average (55-60%). https://data.worldbank.org/indicator/NE.CON.PRVT.ZS

[29] State Council (2024). Decision on Gradually Raising Statutory Retirement Age. Reforma: mężczyźni 60→63, kobiety 50/55→55/58, implementacja 15 lat. https://www.loc.gov/item/global-legal-monitor/2024-10-17/china-national-legislature-adopts-decision-to-gradually-raise-retirement-ages/

[30] State Council / NDRC (2024). New Urbanization Plan 2024-2029. Hukou reform: cities <3M fully open (6 months residency), 3-5M eased, >5M (Beijing, Shanghai) maintain restrictions. ~170M migrants not yet settled. https://english.www.gov.cn/news/202408/03/content_WS66ad8b4fc6d0868f4e8e9b67.html

[31] IFR (2024). World Robotics Report 2024. China: 470 robots/10k workers (2023), #3 globally (overtook Germany & Japan). Annual installations: 290k. https://ifr.org/ifr-press-releases/news/global-robot-density-in-factories-doubled-in-seven-years

[32] CSIS (2025). Degrees of Separation: A Targeted Approach to U.S.-China Decoupling. Projekcja: continued decoupling in tech, tariffs 20-30%, no major escalation. https://www.csis.org/analysis/degrees-separation-targeted-approach-us-china-decoupling-final-report

[33] Średnia ważona projekcji: IMF WEO (3,8% do 2029), Lowy Institute (2,5% do 2050), World Bank (3,2% do 2035). Scenariusz bazowy zakłada stopniowe spowolnienie zgodne z konsensusem.

[34] Kalkulacja własna na podstawie: IMF WEO (USA 2024: $85k), projekcji wzrostu USA (2%/rok) i Chin (wg scenariusza). Chiny nie osiągną parytetu per capita przy obecnych trendach.

[35] IMF (2024). Fiscal Monitor, October 2024. China general government debt: ~60% GDP (wąska def.), ~124% (rozszerzona z LGFV) (2024). Projekcja: 110% do 2029. https://www.imf.org/en/Publications/FM

[36] IMF (2024). Article IV Consultation: China. Augmented debt (incl. LGFV): 123.8% GDP (2024). LGFV debt ~50% PKB. https://www.imf.org/en/countries/chn

[37] NBS China (2024). China Statistical Yearbook. Total employed persons: 733.5 mln (2023). ILO projection: decline to ~600 mln by 2050. https://data.stats.gov.cn/english/easyquery.htm?cn=C01

[38] World Bank (2024). World Development Indicators. China labor force participation rate: 65.4% (2023), above OECD average (60%). https://data.worldbank.org/indicator/SL.TLF.CACT.ZS

[39] NBS China (2024). Urban surveyed unemployment: 5.1% (December 2024). Structural unemployment may decline as labor shortages emerge. https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/

[40] NBS China (2024). Youth unemployment (16-24, excl. students): 16.1% (December 2024). Youth cohort shrinking: 180M (2024) → 120M (2050). https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/

[41] MOHRSS (2024). Human Resources and Social Security Development Report. Support ratio (contributors/pensioners): ~2.7 (2023), projected <2.0 by 2030. https://www.cfr.org/blog/what-chinese-pension-system-and-why-are-its-problems-hard-fix

[42] CASS (2019). China Pension Report 2019. UEBP fund: peak 6.99T CNY (2027), deficits from 2028, exhaustion by 2035. Reforma 2025 delays by ~10 years. https://www.caixinglobal.com/2019-04-19/charts-of-the-day-chinas-pension-system-is-out-of-pocket-101406390.html

[43] OECD (2024). Pensions at a Glance: Asia/Pacific 2024. China pension replacement rate: 88% net (najwyższy w regionie) vs średnia Azja 55%. System trzywarstwowy: DB publiczny + individual account + voluntary. https://www.cfr.org/blog/what-chinese-pension-system-and-why-are-its-problems-hard-fix

[44] Rogoff, K. & Yang, Y. (2022). Peak China Housing. NBER Working Paper 27697. Real estate sector: 25-29% of GDP (direct + indirect). https://www.nber.org/papers/w27697

[45] NBS China (2024). New home prices: ~-20% from 2021 peak in Tier 1 cities, ~-30% in Tier 3-4. https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/

[46] NBS China (2024). Residential investment: 8.1% of GDP (2023), down from 14% peak (2013). Japan/Germany level: 3-4%. https://data.stats.gov.cn/english/easyquery.htm?cn=C01

[47] World Bank (2020). China: Promoting Shared Prosperity. Hukou reform could add 0.5-1.0 pp (szacunek na podst. WB) to annual GDP growth. https://www.worldbank.org/en/country/china

[48] IMF (2024). Article IV Consultation: China. Fiscal reform recommendations: property tax, consumption tax, inter-governmental transfers. https://www.imf.org/en/countries/chn

[49] IMF / Hsieh & Song (2022). China's Declining Business Dynamism. SOE returns on capital ~40% niższe niż prywatne. Reformy SOE mogą podnieść PKB o 3-9%. Udział SOE w przemyśle spadł z 40% do 16%, ale nadal dominują w kapitale. https://www.imf.org/-/media/Files/Publications/WP/2022/English/wpiea2022032-print-pdf.ashx

[50] World Bank / MOHRSS (2024). China's Pension System Reform. Enterprise Annuity coverage: only 6,8% (2020), wzrost <1%/rok. Wysokie składki obowiązkowe (28%) ograniczają rozwój II filara. https://documents1.worldbank.org/curated/en/863091556877462257/pdf/The-Notional-and-the-Real-in-China-s-Pension-Reforms.pdf

[51] IMF (2021). China: Staff Report for the 2021 Article IV Consultation. Social spending: 12% GDP vs 20% OECD average. https://www.imf.org/en/countries/chn

[52] Pettis, M. (2023). Can China's Long-Term Growth Rate Exceed 2-3 Percent? Carnegie Endowment. C/Y needs to rise from 38% to 55-60%. https://carnegieendowment.org/china-financial-markets/2023/04/can-chinas-long-term-growth-rate-exceed-2-3-percent

[53] World Bank (2023). China Economic Update. Household savings: 42% of GDP, 2x global average. High savings due to weak social safety net. https://www.worldbank.org/en/country/china

[54] IMF (2024). Fiscal Monitor. Social spending increase of 1% GDP reduces household savings by 0.4-0.6% GDP through reduced precautionary motive. https://www.imf.org/en/Publications/FM

[55] World Bank (2019). Innovative China: New Drivers of Growth. TFP growth can reach 1.5-2% with SOE reform, hukou abolition, improved capital allocation. https://www.worldbank.org/en/country/china/publication/innovative-china

[56] Dollar, D. & Wei, S.J. (2007). Das (Wasted) Kapital: Firm Ownership and Investment Efficiency in China. IMF Working Paper. SOE productivity 70% of private sector. https://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2007/wp07199.pdf

[57] Hsieh, C.T. & Klenow, P.J. (2009). Misallocation and Manufacturing TFP in China and India. Quarterly Journal of Economics 124(4). China loses 30-50% of potential TFP przez misalokację kapitału i pracy między firmami. https://www.nber.org/papers/w13290

[58] IMF (2024). Article IV Consultation: China. GFCF/GDP needs to fall from 42% to 30-35% (cel autora) while maintaining growth through efficiency. https://www.imf.org/en/countries/chn

[59] World Bank (2024). China Economic Update. ICOR rose from 3.5 (2000s) to 5-7+ (2020s, estimate), indicating declining investment efficiency. https://www.worldbank.org/en/country/china

[60] Goldman Sachs (2025). What advanced AI means for China's economic outlook. AI adoption projected >30% by 2030, peak early 2030s. https://www.goldmansachs.com/insights/articles/what-advanced-ai-means-for-chinas-economic-outlook

[61] IFR (2024). World Robotics Report. Robot density: Korea 1,012/10k, Singapore 770, China 470 (#3), Germany 429, Japan 419. https://ifr.org/ifr-press-releases/news/global-robot-density-in-factories-doubled-in-seven-years

[62] SIA (2024). State of the U.S. Semiconductor Industry. China chip self-sufficiency: 23% (2023) vs 70% MIC2025 target. https://www.semiconductors.org/wp-content/uploads/2024/10/SIA_2024_State-of-Industry-Report.pdf

[63] BloombergNEF (2024). Energy Transition Investment Trends. China's dominance: 81% clean-tech supply chain investment, 57% solar, 60% wind capacity additions globally. https://about.bnef.com/insights/clean-energy/china-dominates-clean-technology-manufacturing-investment-as-tariffs-begin-to-reshape-trade-flows-bloombergnef/

[64] IFR (2024). World Robotics Report. China industrial robot stock: 1.76M (2023), 52% of global total. Annual installations: 290k. https://ifr.org/ifr-press-releases/news/global-robot-demand-in-factories-doubles-over-10-years

[65] IFR (2024). World Robotics Report. China robot density 470/10k (2023), up from 140 (2017). Doubled in 4 years. Current pace: 800/10k by 2030. https://ifr.org/ifr-press-releases/news/global-robot-density-in-factories-doubled-in-seven-years

[66] Feenstra, R. et al. (2024). Penn World Table 10.0. China capital intensity rising ~8%/year (szacunek) as labor force shrinks. https://www.rug.nl/ggdc/productivity/pwt/

[67] Goldman Sachs (2025). What Advanced AI Means for China. Conservative scenario: 0.2-0.3 pp GDP boost by 2030. https://www.goldmansachs.com/insights/articles/what-advanced-ai-means-for-chinas-economic-outlook

[68] PwC (2024). AI Economic Impact Study. AI could add $15.7T to global GDP by 2030. For China: 26% GDP boost skumulowany (PwC metodologia). https://www.pwc.com/gx/en/issues/analytics/assets/pwc-ai-analysis-sizing-the-prize-report.pdf

[69] Penn Wharton Budget Model / Baily et al. (2024). Estimates range 0.5-1.5 pp TFP boost. AI could boost labor productivity by up to 40% by 2035. https://newsroom.accenture.com/news/2016/artificial-intelligence-poised-to-double-annual-economic-growth-rate-in-12-developed-economies-and-boost-labor-productivity-by-up-to-40-percent-by-2035-according-to-new-research-by-accenture

[70] BIS (2024). Annual Economic Report. China's deflationary pressures: PPI negative for 20+ months (2022-2024). https://www.bis.org/publ/arpdf/ar2024e.htm

[71] IMF (2024). Global Financial Stability Report. LGFV debt: 50% of GDP ($9T). 20-30% could become non-performing. https://www.imf.org/en/Publications/GFSR

[72] Goldman Sachs (2024). Has China's property market reached the bottom? Prices -20% from peak (Q4 2021), inventory >2 years supply, another -10% possible. https://www.goldmansachs.com/insights/articles/has-chinas-property-market-reached-the-bottom

[73] Rhodium Group (2024). Understanding US-China Decoupling: Macro Trends and Industry Impacts. Decoupling accelerating in semiconductor, AI, biotech, quantum. https://rhg.com/research/us-china-decoupling/

[74] Pettis, M. (2025). What's New about Involution? Carnegie Endowment. Without reforms: high savings, low consumption, excess capacity persist. https://carnegieendowment.org/posts/2025/08/whats-new-about-involution

[75] Japan parallel: Japan's GDP growth fell from 4% (1990) to 1% (1995-2010) to 0.5% (2010-2020). China crisis trajectory could be similar. https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.KD.ZG?locations=JP

[76] NBS China (2024). CPI: 0.2% (Dec 2024). Japan's deflation: CPI averaged -0.3% (1999-2012). https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/

[77] IMF (2024). Historical Public Debt Database. Japan's debt rose from 67% (1990) to ~237% (2024). https://www.imf.org/external/datamapper/datasets/GDD

[78] ILO (2024). World Employment and Social Outlook. Crisis scenario: unemployment could double if GDP growth falls below 2% (szacunek autora). https://www.ilo.org/global/research/global-reports/weso/lang--en/index.htm

[79] NBS China (2024). Youth unemployment peaked at 21% (2023) before methodology change. Spain/Greece reached 30%+ post-2008. https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/

[80] World Bank (2024). World Development Indicators. Japan 1990: $25k (83% of US). China 2024: $13k (16% of US $85k). https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD

[81] IMF (2024). Historical Public Debt Database. Japan 1990: 67%. China 2024: 85% official, 124% augmented. Japan 2024: ~237%. https://www.imf.org/external/datamapper/datasets/GDD

[82] UN DESA (2024). World Population Prospects 2024. Japan 65+: 12% (1990) → 29% (2020). China 65+: 15% (2024) → 30% (2050). https://population.un.org/wpp/

[83] UN DESA (2024). World Population Prospects 2024. Japan TFR: 1.54 (1990), 1.26 (2020). China TFR: 1.0 (2024). https://population.un.org/wpp/

[84] Rhodium Group / US Chamber of Commerce (2024). Understanding US-China Decoupling. Current tariffs and tech restrictions cost China ~0.2-0.3 pp GDP growth annually. Full decoupling: $190B annual GDP loss (US), $500B one-time loss. https://rhg.com/research/us-china-decoupling/

[85] CSIS (2024). The Limits of Chip Export Controls. Full chip ban + investment screening could cost China >1% GDP (per CSIS). https://www.csis.org/analysis/

[86] Atlantic Council & Rhodium Group (2024). Avoiding Entanglement: G20 Responses in a Taiwan Crisis. Sanctions implications: significant GDP impact in escalation scenarios. https://www.atlanticcouncil.org/in-depth-research-reports/report/avoiding-entanglement-g20-responses-in-a-taiwan-crisis/

[87] World Bank (2024). World Development Indicators. GDP per capita: Korea $34k, Taiwan $33k, China $13k. Korea reached $13k level in 1995. https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD

[88] UN DESA (2024). World Population Prospects 2024. TFR: Korea 0.72 (lowest in world), Taiwan 0.87, China 1.0. All below replacement level of 2.1. https://population.un.org/wpp/

[89] UN DESA (2024). World Population Prospects 2024. 65+ share: Korea 19%, Taiwan 18%, China 15%. All aging rapidly toward "super-aged" status. https://population.un.org/wpp/

[90] IFR (2024). World Robotics Report 2024. Robot density: Korea 1,012/10k (world leader), Taiwan 292, Japan 419, Germany 429, China 470. https://ifr.org/worldrobotics/

[91] WIPO Global Innovation Index (2024). Global R&D Spending Report. R&D spending as % of GDP: Israel 6.33% (world leader), Korea 5.32%, Japan/USA 3.45%, China 2.65%, World avg ~2%. https://www.wipo.int/en/web/global-innovation-index/w/blogs/2025/end-of-year-edition

[92] State Council (2024). Opinions on Developing the Silver Economy and Improving the Well-being of the Elderly. Target: 30 trillion CNY market by 2035 (from 7T in 2024). https://time.com/6555949/china-silver-economy-aging-population-plan/

[93] China Research Center on Aging (2024). China Silver Economy Report 2024. Market size: 7T CNY (2024), approximately 6% of GDP. Projected 30T by 2035. https://english.ckgsb.edu.cn/knowledge/article/chinas-silver-economy-a-growing-solution-to-boost-consumption/

[94] NHC (2024). Health Statistics Yearbook. China has 5.63M registered nurses total; geriatric nurse demand projected 1.03M (2024) → 3.13M (2033). Only 29.4 nursing beds per 1000 elderly vs WHO recommended 50. https://english.news.cn/20240512/f517dc865ac34103932c8235309a7ae8/c.html

[95] CPC Central Committee (2025). Recommendations on Formulating the 15th Five-Year Plan for National Economic and Social Development. Przyjęte przez IV Plenum XX Zjazdu KC KPCh, 23.10.2025. Trzy filary: nowe siły wytwórcze, silny sektor finansowy, rozszerzony rynek wewnętrzny. https://www.gov.cn/zhengce/202510/content_7046052.htm

[96] NDRC (2026). Press conference on expanding domestic demand, 20 January 2026. Wang Changlin, wiceszef NDRC, zapowiedział plan działań na rozszerzenie popytu wewnętrznego 2026-2030. Diagnoza: "strong supply but weak demand is indeed a prominent problem." https://www.globaltimes.cn/page/202601/1353728.shtml

[97] MOF (2025). Personal Consumption Loan Interest Subsidy Policy Implementation Plan. Stopa subsydium 1,0 pp, limit 3000 CNY/osobę/rok, okres do XII 2026. Rozszerzono o raty kart kredytowych, zniesiono limity na transakcję. https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202508/content_7036209.htm

[98] MOF (2026). Notice on Optimizing Implementation of Service Industry Loan Interest Subsidy Policy. Limit podwyższony do 10 mln CNY/podmiot, 11 nowych sektorów (cyfrowy, zielony, detaliczny), okres do XII 2026. https://m.mof.gov.cn/zcfb/202601/t20260119_3982164.htm

[99] State Council (2025). Tax Relief for Elderly Care, Childcare, and Domestic Services. Ulgi przedłużone do końca 2027 r. Część pakietu stymulacji konsumpcji usługowej. https://www.globaltimes.cn/page/202601/1353689.shtml

[100] NDRC/MOF (2025). Consumer Goods Trade-in Program. Budżet 300 mld CNY (2025), wygenerowana sprzedaż 2,6 bln CNY, 360 mln beneficjentów. Produkty: 11,5 mln samochodów, 129 mln AGD, 91 mln produktów cyfrowych. https://english.www.gov.cn/news/202509/30/content_WS68dbd429c6d00ca5f9a0690a.html

[101] PBOC (2025). Relending Facility for Service Consumption and Elderly Care. Kwota 500 mld CNY, oprocentowanie 1,5%, termin 1 rok. Ogłoszone 7.05.2025 przez gubernatora Pan Gongsheng. https://english.www.gov.cn/news/202505/07/content_WS681af3f6c6d0868f4e8f250e.html

[102] NBS China (2026). National Economy Pushed Forward with Innovation-led Development. Wydatki na usługi: 46,1% konsumpcji per capita (2025). Wzrost sprzedaży usług +5,5% vs dóbr +3,8%. Wkład konsumpcji we wzrost PKB: 52%. https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202601/t20260119_1962328.html

[103] Carnegie Endowment / Pettis (2024). China Needs a Very High Consumption Share of GDP Growth. Konsumpcja: 53-54% PKB (2023-24) vs cel 63-64%. Rebalancing wymaga wielu lat — porównanie z Japonią: 17 lat na wzrost o 10 pp. Inwestycje 42% PKB vs średnia globalna 24%. https://carnegieendowment.org/posts/2024/09/china-needs-a-very-high-consumption-share-of-gdp-growth

[104] Atlantic Council (2024). periodyzacja autorska na podst. Atlantic Council. Analiza trzech faz rozłączenia gospodarek: (1) restrykcje technologiczne 2018-2025, (2) inwestycyjne 2025-2030, (3) finansowe 2030+. Każda faza pogłębia izolację i wymusza adaptację. https://www.atlanticcouncil.org/programs/geoeconomics-center/china-us-economic-relations/

[105] US Treasury (2024). Outbound Investment Security Program. Od 2024 USA monitorują i ograniczają inwestycje amerykańskie w chiński AI, półprzewodniki, technologie kwantowe. UE planuje podobne mechanizmy od 2025. https://home.treasury.gov/policy-issues/international/outbound-investment-program

[106] CFR (2024). Sanctions Scenarios for China. Eskalacja może objąć ograniczenia SWIFT (wariant ekstremalny) lub restrykcje na obligacje/akcje chińskie. Prawdopodobieństwo pełnych sankcji finansowych: 10-20% do 2035 (ocena autorska). https://www.cfr.org/report/economic-sanctions-and-china

[107] China Briefing / USTR (2025). US-China Tariff Rates. Średnia stawka celna USA na towary z Chin: ~29% (XI.2025). Sekcja 301: 7,5-100% w zależności od kategorii (EV 100%, chipy 50%). Eksport Chin do USA: ~$439 mld (2024). https://www.china-briefing.com/news/us-china-tariff-rates-2025/

[108] UNCTAD (2024). World Investment Report 2024. Napływ FDI do Chin: $4,5 mld (2024) vs szczyt $344 mld (2021). Scenariusz decoupling: stabilizacja na poziomie $20-30 mld, głównie z Global South. https://unctad.org/publication/world-investment-report-2024

[109] SIA (2024). China Semiconductor Self-Sufficiency Update. Samowystarczalność chipowa Chin: 23% (2024, źródło: TechInsights/SEMI). Z decouplingiem: 40-50% do 2035 (produkcja krajowa), ale 1-2 generacje opóźnienia. Zaawansowane chipy AI: 90% objęte restrykcjami. https://www.semiconductors.org/china-semiconductor-manufacturing/

[110] Lardy, N. (2019). The State Strikes Back: The End of Economic Reform in China? Peterson Institute. SOE 2.5x bardziej stratne niż firmy prywatne, 40% SOE niewypłacalnych. Decoupling wzmacnia nacjonalizację strategicznych sektorów. https://www.nbr.org/publication/nicholas-r-lardys-the-state-strikes-back-the-end-of-economic-reform-in-china/

[111] AEI / Apple earnings (2025). Apple's Supply Chain: Economic and Geopolitical Implications. Apple: produkcja iPhone w Indiach wzrosła z 5% do 15% (2024), target 25% by 2027. Od VI.2025 większość iPhone'ów sprzedawanych w USA pochodzi z Indii. https://www.aei.org/research-products/report/apples-supply-chain-economic-and-geopolitical-implications/

[112] BloombergNEF (2024). EV and Battery Supply Chain Outlook. Dominacja Chin: 76% baterii litowych, 60% EV globalnie. IRA/CRMA wymuszają lokalizację. Moce UE/USA: 10% (2024) → 30% (2030). https://about.bnef.com/electric-vehicle-outlook/

[113] IEA (2024). Solar PV Global Supply Chains. Chiny: 80% globalnych mocy produkcyjnych PV. Dywersyfikacja wolna z powodu przewagi kosztowej (30-40% taniej). Realistyczne przesunięcie: 5-10 pp do 2035. https://www.iea.org/reports/solar-pv-global-supply-chains

[114] World Bank (2024). Manufacturing Value Chains Shifting. Produkcja pracochłonna już się przenosi: Bangladesz, Wietnam, Indonezja zyskują. Udział Chin: 40% peak (2013) → ~30% (2024) → 18% (projekcja 2035). https://www.worldbank.org/en/topic/trade/publication/global-value-chains

[115] Brookings (2024). What are the key drivers of Xi's economic policy in 2025? Dual circulation: "internal circulation" musi kompensować utratę zewnętrznej. Problem: C/Y wciąż 40%, za mało na pełną samostarczalność. https://www.brookings.edu/articles/what-are-the-key-drivers-of-xis-economic-policy-in-2025/

[116] IMF (2024). World Economic Outlook: Alternative Scenarios. Scenariusz decoupling: -0,5 do -0,7 pp (synteza autorska) rocznego wzrostu vs baseline przez 2040, stabilizacja potem. Skumulowany efekt: -8-12% PKB do 2050 vs baseline. https://www.imf.org/en/Publications/WEO

[117] US State Department / OECD (2024). Investment Climate Statement: China. Chiny 17. najbardziej restrykcyjna gospodarka (104 kraje w OECD FDI Index XII.2024). Przeszkody: limity udziałów, wymogi JV, transfery technologii. https://www.state.gov/reports/2024-investment-climate-statements/china

[118] Rhodium Group (2024). The Global Economic Disruptions from a Taiwan Conflict. Straty PKB globalnie: >$2 bln w scenariuszu blokady. Półprzewodniki: $1,6 bln rocznych przychodów zagrożonych. TSMC: 92% zaawansowanych chipów (<10nm). https://rhg.com/research/taiwan-economic-disruptions/

[119] Atlantic Council / Rhodium Group (2024). Sanctioning China in a Taiwan Crisis: Scenarios and Risks. Pełne sankcje finansowe: $3 bln przepływów handlowych zagrożonych. Chiny posiadają $1,1 bln obligacji USA + ~$3,2 bln rezerw walutowych. https://www.atlanticcouncil.org/in-depth-research-reports/report/sanctioning-china-in-a-taiwan-crisis-scenarios-and-risks/

Wyjaśnienia

Rozdział napisany: 2026-01-27 Ostatnia aktualizacja: 2026-01-27 Baza danych: 53+ publikacje (przegląd literatury + weryfikacja 15. Planu) Liczba przypisów: 119 Liczba tooltipów: 43 Liczba wyjaśnień: 1 Powiązany załącznik: polityka-konsumpcyjna-2026-2030.md Status: ROZSZERZONY