Rynki czynników produkcji
Formuły matematyczneJak ustalają się stopy procentowe i płace w gospodarce
Skąd biorą się ceny w gospodarce? W modelu OLG stopa procentowa (r) i płaca (w) wynikają z równowagi na rynkach czynników produkcji: rynku kapitału i rynku pracy. Ceny te łączą decyzje gospodarstw domowych (oszczędności, podaż pracy) z decyzjami firm (popyt na K i L).
Rynek kapitału
Równowaga
Jak ustalają się ceny czynników?
Firmy maksymalizują zysk, zatrudniając kapitał i pracę do momentu, gdy ich koszt zrówna się z produktem krańcowym:
Stopa procentowa = produkt krańcowy kapitału minus deprecjacja. Gdy K rośnie względem L, MPK spada → r spada.
Płaca = produkt krańcowy pracy. Gdy K rośnie względem L, MPL rośnie → w rośnie.
Interakcja między rynkami
Rynki kapitału i pracy są powiązane przez stosunek K/L (kapitał na pracownika):
Więcej oszczędności (s↑)
→ Więcej kapitału (K↑)
→ K/L rośnie
→ r spada, w rośnie
Mniej pracy (L↓)
→ K/L rośnie (przy stałym K)
→ r spada, w rośnie
→ Ale Y spada!
Lepsza technologia (A↑)
→ r rośnie, w rośnie
→ Y rośnie
→ Wszystkim jest lepiej!
Starzenie się a ceny czynników
Mniej pracujących (L↓) przy podobnym kapitale (K) oznacza:
- Wyższe płace (w↑) - mniej pracowników, więc każdy jest cenniejszy
- Niższe stopy procentowe (r↓) - kapitału jest "za dużo" względem pracy
- Niższą produkcję (Y↓) - mimo wyższych płac, łączny produkt spada
Kluczowe wnioski
- Ceny wynikają z równowagi - stopa procentowa i płaca ustalają się tak, by popyt na czynniki = podaży
- MPK = r + δ, MPL = w - produkty krańcowe determinują wynagrodzenia czynników produkcji
- K/L to kluczowy stosunek - określa jednocześnie r i w; starzenie się podnosi K/L
- Starzenie się = r↓, w↑ - mniej pracy oznacza wyższe płace ale niższe stopy zwrotu z kapitału
Sprawdź zrozumienie
Populacja w wieku produkcyjnym spadła o 30%, ale kapitał pozostał na tym samym poziomie. Co stanie się ze stopą procentową?