Spis treści
Spis treści

Zweryfikowany

2026-01-27

Spis treści

Załącznik: Polityka konsumpcyjna Chin 2026-2030

Powiązanie: Rozdział 3 (Projekcja)


1. 15. Plan Pięcioletni (2026-2030) — ramy prawne

1.1. Kalendarium

Data Wydarzenie Źródło
20-23.10.2025 IV Plenum XX Zjazdu KC KPCh — przyjęcie rekomendacji gov.cn
28.10.2025 Publikacja rekomendacji przez Xinhua gov.cn English
marzec 2026 Zatwierdzenie planu przez OZPL ICAS

1.2. Oficjalny dokument

Tytuł: 中共中央关于制定国民经济和社会发展第十五个五年规划的建议 Tytuł ang.: CPC Central Committee Recommendations on Formulating the 15th Five-Year Plan for National Economic and Social Development

Pełny tekst: https://www.gov.cn/zhengce/202510/content_7046052.htm

1.3. Trzy filary planu

Według China Briefing:

  1. Nowe siły wytwórcze (新质生产力) — AI, robotyka, zaawansowana produkcja
  2. Silny sektor finansowy — konsolidacja instytucjonalna
  3. Rozszerzony rynek wewnętrzny — konsumpcja jako napęd wzrostu

2. Diagnoza: "Mocna podaż, słaby popyt"

2.1. Oficjalne uznanie problemu

"The issue of having strong supply but weak demand in the current economic operation is indeed a prominent problem." — Wang Changlin, wiceszef NDRC, konferencja prasowa 20.01.2026

Źródło: Global Times

2.2. Luka konsumpcji vs świat

Wskaźnik Chiny (2024) USA Wielka Brytania Hong Kong
Konsumpcja gospodarstw domowych / PKB ~40% 68,8% 53,5% 64,8%

Luka: ~20 punktów procentowych vs globalna średnia (55-60%)

Źródło: Rödl & Partner

2.3. Kontekst problemów

  1. Kryzys nieruchomości (od 2021) — podkopał majątek klasy średniej
  2. Nadwyżki produkcyjne — zbyt dużo fabryk na zbyt mały popyt wewnętrzny
  3. Rosnący protekcjonizm — "eksport nadwyżki" napotyka bariery celne

3. Konsumpcja usług — nowy priorytet

3.1. Udział usług w konsumpcji

Wskaźnik 2024 2025 Zmiana
Wydatki na usługi / konsumpcja per capita 46,1% 46,1% 0,0 pp
Wzrost sprzedaży usług (r/r) +5,5%
Wzrost sprzedaży dóbr (r/r) +3,8%

Źródło: NBS China

3.2. Oficjalna ocena

"Service consumption is no longer a supplement to goods consumption. It is poised to become the primary engine for consumption growth." — Huatai Securities

Źródło: gov.cn

3.3. Cel polityczny

"Expand service consumption as a priority through market opening and business integration." — Rekomendacje 15. Planu Pięcioletniego

Źródło: gov.cn


4. Instrumenty polityki konsumpcyjnej

4.1. Subsydia odsetkowe dla kredytów konsumpcyjnych

Dokument: 《个人消费贷款财政贴息政策实施方案》 Źródło: gov.cn

Parametr Wartość
Okres obowiązywania 01.09.2025 — 31.12.2026 (przedłużony)
Stopa subsydium 1,0 pp rocznie
Limit na osobę (przed zmianą) 3 000 CNY
Limit na osobę (po zmianie) Zniesiony
Zakres Wszystkie dziedziny konsumpcji (rozszerzony)
Nowe włączenie Raty kart kredytowych
Liczba instytucji >500 (banki, firmy finansowe)

Kluczowa zmiana (styczeń 2026): - Zniesiono limit 500 CNY na pojedynczą transakcję - Zniesiono limit 1 000 CNY dla transakcji <50 000 CNY - Utrzymano roczny limit 3 000 CNY na osobę na instytucję

Źródło: Sina Finance

4.2. Subsydia odsetkowe dla sektora usług

Dokument: 《关于优化实施服务业经营主体贷款贴息政策的通知》 Źródło: MOF

Parametr Wartość
Okres obowiązywania do 31.12.2026 (przedłużony)
Stopa subsydium 1,0 pp rocznie
Limit kredytu na podmiot 10 mln CNY (podwyższony)
Finansowanie Budżet centralny 90%, prowincje 10%

Sektory objęte (rozszerzone): - Gastronomia i hotelarstwo - Zdrowie i wellness - Opieka senioralna (养老) - Opieka nad dziećmi (托育) - Usługi domowe (家政) - Kultura i rozrywka - Turystyka - Sport - NOWE: Sektor cyfrowy - NOWE: Sektor zielony - NOWE: Handel detaliczny

Źródło: Guangzhou Daily

4.3. Ulgi podatkowe dla sektorów demograficznych

Sektor Okres ulgi Źródło
Opieka senioralna do końca 2027 Global Times
Opieka nad dziećmi do końca 2027 Global Times
Usługi domowe do końca 2027 Global Times

4.4. Program wymiany sprzętu (Trade-in)

Parametr 2025 2026 (plan)
Budżet programu 300 mld CNY ~250 mld CNY*
Sprzedaż wygenerowana 2,6 bln CNY
Liczba beneficjentów 360 mln osób
Obligacje specjalne (Q1) 62,5 mld CNY

*Szacunek Goldman Sachs — dokładne źródło wymaga potwierdzenia

Wyniki 2025: - 11,5 mln samochodów - 129 mln urządzeń AGD - 91 mln produktów cyfrowych - 120 mln artykułów wyposażenia wnętrz - 12,5 mln rowerów elektrycznych - NEV: 60% wymian samochodów

Źródło: Xinhua, gov.cn

4.5. Linia refinansowania PBOC dla opieki senioralnej

Ogłoszenie: 7 maja 2025 Źródło: gov.cn

Parametr Wartość
Kwota 500 mld CNY (~69 mld USD)
Oprocentowanie 1,5% rocznie
Termin 1 rok
Cel Konsumpcja usługowa + opieka senioralna
Instytucje 21 banków krajowych + 5 banków miejskich

Kontekst:

"Addressing the 300 million aging population by 2025." — PBOC

Źródło: China Daily

4.6. Subsydia dla MŚP

Parametr Wartość
Stopa subsydium 1,5 pp rocznie
Okres do 2 lat
Obowiązuje od 01.01.2026 (retroaktywnie)
Zakres Kredyty na środki trwałe, wybrane instrumenty polityki

Źródło: Global Times

4.7. Plan gwarancji dla inwestycji prywatnych

Parametr Wartość
Kwota 500 mld CNY
Okres 2 lata
Cel Wsparcie inwestycji sektora prywatnego

Źródło: Global Times


5. Plan działań NDRC 2026-2030

5.1. Zapowiedź

"China will formulate and release an implementation plan this year for its strategy to expand domestic demand for the 2026-2030 period." — Wang Changlin, wiceszef NDRC, 20.01.2026

Źródło: Caixin

5.2. Główne założenia

  1. Podejście: "Guide new supply with new demand and create new demand through new supply"
  2. Fokus: Sektor usług jako klucz do rozszerzenia popytu
  3. Cel: Stały wzrost udziału konsumpcji we wzroście PKB do 2030

5.3. Zapowiadane działania

  • Plan działań na rozszerzenie zdolności i podniesienie jakości sektora usług
  • Optymalizacja alokacji środków programu trade-in według regionów
  • Polityki wspierające wzrost dochodów mieszkańców miast i wsi

Źródło: China Daily


6. Opieka senioralna — luka podażowa

6.1. Statystyki infrastruktury

Wskaźnik Wartość Źródło
Łóżka opieki / 1000 seniorów ~30 China Daily
Łóżka pielęgniarskie (2024) 3,2 mln China Briefing
Niedobór łóżek >6 mln China Briefing
Pielęgniarki geriatryczne ~200 tys. NHC
Potrzeba pielęgniarek >1 mln WHO standard 1:250
Aktualny stosunek 1:1400 Kalkulacja
Niedobór pracowników opieki ~10 mln Eurasia Review

6.2. Prognozy rynku silver economy

Rok Wartość rynku Źródło
2024 7 bln CNY CASS
2031 22 bln CNY Genspark
2035 30-40 bln CNY State Council
2050 40-69 bln CNY / >100 bln CNY China National Committee on Ageing

6.3. Kredyty dla sektora

"Bank lending has emerged as a primary lifeline, with loan balances specifically for the elder-care industry from major institutions surpassing 100 billion yuan by end-March 2024."

Źródło: Pension Policy International


7. Sprzeczność: produkcja vs konsumpcja [Wyjaśnienie-1]

7.1. Oficjalna retoryka Xi Jinpinga

"These new productive forces will strengthen, rather than replace traditional industries." — Xi Jinping

Hasło: "Najpierw ustanów, potem zdemontuj" (先立后破)

Źródło: Chatham House

7.2. Rzeczywistość

"Beijing's commitment to 'rebalance' the economy towards the consumer is a theme that has been a feature of Chinese policymaking for two decades now. But in reality, it has had little impact: in 2024, consumption still accounted for the same 56 per cent of GDP that it did in 2004."

Źródło: Chatham House

7.3. Problem nadwyżek

"Chinese companies are increasingly stuck between a rock and a hard place—overcapacity and lagging domestic demand on one hand, and restricted export markets on the other."

Źródło: Brookings

7.4. Preferencja lokalnych władz dla przemysłu

Struktura podatkowa: - >50% podatków i CIT pochodzi z przemysłu, handlu hurtowego/detalicznego i górnictwa - >70% VAT pochodzi z tych sektorów - Usługi generują mniejsze, trudniejsze do ściągnięcia przychody podatkowe

Źródło: University of Chicago Press

Konsekwencja: Lokalne władze mają "uprzedzenie" na rzecz przemysłu — łatwiej pokazać wyniki w statystykach i ściągnąć podatki.


8. Wyniki makroekonomiczne 2025

8.1. PKB i popyt wewnętrzny

Wskaźnik 2025 Zmiana r/r
Wzrost PKB 5,0%
Wkład popytu wewnętrznego w PKB 67%
Wkład konsumpcji finalnej 52% +5 pp
Wzrost dochodu per capita (realny) 5,0%

Źródło: China.org

8.2. Sprzedaż detaliczna

Wskaźnik 2025 2024 Zmiana
Sprzedaż detaliczna ogółem 50,12 bln CNY +3,7%
Sprzedaż dóbr 44,32 bln CNY +3,8%
Przychody gastronomii 5,80 bln CNY +3,2%
Sprzedaż usług +5,5%
Sprzedaż w miastach +3,6%
Sprzedaż na wsi +4,1%

Źródło: NBS China

8.3. Inwestycje

Wskaźnik 2025 Zmiana r/r
Inwestycje w środki trwałe -3,8%

Interpretacja: Spadek inwestycji odzwierciedla rebalancing po dekadach intensywnych wydatków na nieruchomości i infrastrukturę.

Źródło: AP News via multiple outlets


9. Dodatkowe urlopy — stymulacja konsumpcji

9.1. Zmiany od 2025

Parametr Przed Po (2025)
Dni ustawowo wolne 11 13
Nowe dni Wigilia Nowego Roku Księżycowego, 2 maja
Chiński Nowy Rok 7 dni 8 dni ciągiem

Cel: Więcej czasu na podróże i wydatki konsumpcyjne.

Źródło: Morgan Lewis

9.2. Rekomendacja w 15. Planie

"落实带薪错峰休假" (Wdrożyć płatne urlopy w okresach poza szczytem)

Źródło: gov.cn — 15. Plan, pkt 15


10. Ocena: "Kupowanie czasu"

10.1. Subsydia bez reform strukturalnych

Brakujące reformy: - Głęboka reforma dochodów (udział płac w PKB) - Rozbudowa zabezpieczeń socjalnych (zmniejszenie oszczędności przezornościowych) - Reforma hukou dla wielkich miast - Redystrybucja z państwa do gospodarstw domowych

Szacunek skali potrzebnych transferów:

"Rebalancing wymaga 'radykalnej transformacji' — transferów do gospodarstw domowych rzędu 10-15% PKB rocznie przez dekadę." — Michael Pettis, Carnegie Endowment

Źródło: Carnegie Endowment

10.2. Ryzyko scenariusza "eksportu nadwyżki"

Jeśli polityka konsumpcyjna nie zadziała, Pekin wróci do sprawdzonego modelu: wypchnąć nadwyżkę na zewnątrz. To oznacza: - Dalsze wojny handlowe - Rosnący protekcjonizm globalny - Napięcia geopolityczne

10.3. Prognoza skuteczności

Czynnik Ocena
Subsydia krótkoterminowe Umiarkowanie skuteczne
Trwały wzrost konsumpcji Wątpliwy bez reform
Rebalancing C/Y Powolny (38% → 42-45% do 2030?)
Ryzyko powrotu do eksportu Wysokie

11. Źródła — pełna lista

11.1. Oficjalne dokumenty chińskie

  1. 15. Plan Pięcioletni — Rekomendacje
  2. https://www.gov.cn/zhengce/202510/content_7046052.htm

  3. Polityka subsydiów dla kredytów konsumpcyjnych

  4. https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202508/content_7036209.htm

  5. Polityka subsydiów dla sektora usług

  6. https://m.mof.gov.cn/zcfb/202601/t20260119_3982164.htm

  7. NDRC — plan rozszerzenia popytu

  8. https://www.ndrc.gov.cn/wsdwhfz/202503/t20250303_1396402.html

  9. NBS — statystyki 2025

  10. https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202601/t20260119_1962328.html

  11. PBOC — linia refinansowania

  12. https://english.www.gov.cn/news/202505/07/content_WS681af3f6c6d0868f4e8f250e.html

  13. Program trade-in — wyniki 2025

  14. https://english.www.gov.cn/news/202509/30/content_WS68dbd429c6d00ca5f9a0690a.html

11.2. Think tanki i analizy

  1. China Briefing — 15. Plan
  2. https://www.china-briefing.com/news/chinas-15th-five-year-plan-recommendations-key-takeaways-for-foreign-businesses/

  3. ICAS — analiza 15. Planu

  4. https://chinaus-icas.org/research/chinas-fifteenth-five-year-plan-stability-modernization-and-the-strategic-logic-behind-its-domestic-priorities/

  5. Chatham House — model ekonomiczny Chin

  6. Brookings — polityka Xi 2025

  7. Carnegie Endowment — Pettis o rebalancingu

  8. Rödl & Partner — 15. Plan

11.3. Media

  1. Global Times — NDRC plan 2026-2030

  2. Caixin — strategia popytu wewnętrznego

  3. SCMP — program trade-in 2026

  4. Xinhua — wyniki trade-in 2025

  5. China Daily — PBOC

  6. Sina Finance — subsydia

11.4. Opieka senioralna

  1. China Briefing — Silver Economy

  2. China Daily — łóżka opieki

  3. Pension Policy International

11.5. Inne

  1. Morgan Lewis — urlopy

  2. University of Chicago — struktura podatkowa


12. Parametry dla modelu OLG

Parametr Symbol Wartość Źródło w załączniku
Konsumpcja/PKB (2024) C/Y 40% Sekcja 2.2
Konsumpcja/PKB (cel 2030) C/Y 42-45%* Sekcja 10.3
Udział usług w konsumpcji 46,1% Sekcja 3.1
Wzrost sprzedaży usług 5,5% Sekcja 3.1
Wzrost sprzedaży dóbr 3,8% Sekcja 3.1
Subsydium PBOC dla opieki 500 mld CNY Sekcja 4.5
Program trade-in (2025) 300 mld CNY Sekcja 4.4
Łóżka opieki/1000 seniorów 30 Sekcja 6.1
Niedobór pielęgniarek ~800 tys. Sekcja 6.1

*Szacunek własny, bez oficjalnego celu


Wyjaśnienia

[Wyjaśnienie-1] Dlaczego jednoczesny rozwój produkcji i konsumpcji to sprzeczność strukturalna ### 1. Arytmetyka PKB
PKB = C + I + G + NX
Jeśli chcesz zwiększyć udział C (konsumpcji), musisz **zmniejszyć** udział czegoś innego. W przypadku Chin: | Składnik | Chiny (2024) | Świat | |----------|--------------|-------| | C (konsumpcja) | ~40% | 55-60% | | I (inwestycje, w tym produkcja) | ~42% | 20-25% | | NX (eksport netto) | ~3% | ~0% | Żeby C wzrosło do 55%, I musi **spaść o ~15 pp**. Nie da się jednocześnie "energicznie rozwijać" produkcji i zwiększać udziału konsumpcji — to ten sam tort. ### 2. Mechanizm alokacji zasobów **Rozwój produkcji wymaga:** - Kapitału (inwestycje w fabryki, maszyny, R&D) - Taniej siły roboczej (niskie płace = niska konsumpcja) - Subsydiów dla przemysłu (kosztem transferów do gospodarstw domowych) **Wzrost konsumpcji wymaga:** - Wyższych płac (= wyższe koszty produkcji) - Transferów socjalnych (emerytury, zdrowie, edukacja) - Zmniejszenia oszczędności przezornościowych (= lepsze zabezpieczenia) To są **przeciwstawne wektory alokacji** — każdy yuan wydany na subsydia dla chipów to yuan niewydany na emerytury. ### 3. Problem nadwyżek
Produkcja > Konsumpcja wewnętrzna → Eksport nadwyżki
Chiny produkują więcej niż konsumują. Jeśli "energicznie rozwijają" produkcję przy wolno rosnącej konsumpcji, nadwyżka rośnie. Ta nadwyżka musi gdzieś iść: - Eksport → ale świat wprowadza cła (USA, UE) - Magazyny → straty, deflacja - Spadek cen → bankructwa firm ### 4. Historyczny wzorzec Model chiński od 1990:
Represja płac → Wysokie oszczędności → Tanie kredyty dla przemysłu → Eksport
To **strukturalnie wyklucza** wysoką konsumpcję. Żeby to zmienić, trzeba odwrócić model — ale wtedy produkcja traci przewagę kosztową. ### 5. Konkretny przykład: branża EV | Aspekt | Cel "produkcja" | Cel "konsumpcja" | |--------|-----------------|------------------| | Subsydia | Dla producentów (CATL, BYD) | Dla kupujących | | Ceny | Niskie (konkurencja eksportowa) | Wyższe (marże dla płac) | | Zatrudnienie | Automatyzacja (niższe koszty) | Więcej miejsc pracy | | Efekt | Nadprodukcja, eksport | Wyższy popyt wewnętrzny | Chiny wybrały pierwszą kolumnę — stąd 50% światowej produkcji EV przy 30% światowej sprzedaży. ### Wniosek To nie jest sprzeczność "logiczna" lecz **strukturalna**. Partia może deklarować oba cele, ale mechanizmy realizacji jednego podkopują drugi. Dotychczasowe działania (subsydia przemysłowe >> transfery socjalne) pokazują, że produkcja wciąż ma priorytet. **Źródła teoretyczne:** - Pettis, M. (2013). *The Great Rebalancing*. Princeton University Press. - Lardy, N. (2014). *Markets over Mao*. Peterson Institute.

Załącznik utworzony: 2026-01-27 Ostatnia aktualizacja: 2026-01-27 Liczba źródeł: 24 Status: Zweryfikowany