Załącznik: Polityka konsumpcyjna Chin 2026-2030
Powiązanie: Rozdział 3 (Projekcja)
1. 15. Plan Pięcioletni (2026-2030) — ramy prawne
1.1. Kalendarium
| Data | Wydarzenie | Źródło |
|---|---|---|
| 20-23.10.2025 | IV Plenum XX Zjazdu KC KPCh — przyjęcie rekomendacji | gov.cn |
| 28.10.2025 | Publikacja rekomendacji przez Xinhua | gov.cn English |
| marzec 2026 | Zatwierdzenie planu przez OZPL | ICAS |
1.2. Oficjalny dokument
Tytuł: 中共中央关于制定国民经济和社会发展第十五个五年规划的建议 Tytuł ang.: CPC Central Committee Recommendations on Formulating the 15th Five-Year Plan for National Economic and Social Development
Pełny tekst: https://www.gov.cn/zhengce/202510/content_7046052.htm
1.3. Trzy filary planu
Według China Briefing:
- Nowe siły wytwórcze (新质生产力) — AI, robotyka, zaawansowana produkcja
- Silny sektor finansowy — konsolidacja instytucjonalna
- Rozszerzony rynek wewnętrzny — konsumpcja jako napęd wzrostu
2. Diagnoza: "Mocna podaż, słaby popyt"
2.1. Oficjalne uznanie problemu
"The issue of having strong supply but weak demand in the current economic operation is indeed a prominent problem." — Wang Changlin, wiceszef NDRC, konferencja prasowa 20.01.2026
Źródło: Global Times
2.2. Luka konsumpcji vs świat
| Wskaźnik | Chiny (2024) | USA | Wielka Brytania | Hong Kong |
|---|---|---|---|---|
| Konsumpcja gospodarstw domowych / PKB | ~40% | 68,8% | 53,5% | 64,8% |
Luka: ~20 punktów procentowych vs globalna średnia (55-60%)
Źródło: Rödl & Partner
2.3. Kontekst problemów
- Kryzys nieruchomości (od 2021) — podkopał majątek klasy średniej
- Nadwyżki produkcyjne — zbyt dużo fabryk na zbyt mały popyt wewnętrzny
- Rosnący protekcjonizm — "eksport nadwyżki" napotyka bariery celne
3. Konsumpcja usług — nowy priorytet
3.1. Udział usług w konsumpcji
| Wskaźnik | 2024 | 2025 | Zmiana |
|---|---|---|---|
| Wydatki na usługi / konsumpcja per capita | 46,1% | 46,1% | 0,0 pp |
| Wzrost sprzedaży usług (r/r) | — | +5,5% | — |
| Wzrost sprzedaży dóbr (r/r) | — | +3,8% | — |
Źródło: NBS China
3.2. Oficjalna ocena
"Service consumption is no longer a supplement to goods consumption. It is poised to become the primary engine for consumption growth." — Huatai Securities
Źródło: gov.cn
3.3. Cel polityczny
"Expand service consumption as a priority through market opening and business integration." — Rekomendacje 15. Planu Pięcioletniego
Źródło: gov.cn
4. Instrumenty polityki konsumpcyjnej
4.1. Subsydia odsetkowe dla kredytów konsumpcyjnych
Dokument: 《个人消费贷款财政贴息政策实施方案》 Źródło: gov.cn
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Okres obowiązywania | 01.09.2025 — 31.12.2026 (przedłużony) |
| Stopa subsydium | 1,0 pp rocznie |
| Limit na osobę (przed zmianą) | 3 000 CNY |
| Limit na osobę (po zmianie) | Zniesiony |
| Zakres | Wszystkie dziedziny konsumpcji (rozszerzony) |
| Nowe włączenie | Raty kart kredytowych |
| Liczba instytucji | >500 (banki, firmy finansowe) |
Kluczowa zmiana (styczeń 2026): - Zniesiono limit 500 CNY na pojedynczą transakcję - Zniesiono limit 1 000 CNY dla transakcji <50 000 CNY - Utrzymano roczny limit 3 000 CNY na osobę na instytucję
Źródło: Sina Finance
4.2. Subsydia odsetkowe dla sektora usług
Dokument: 《关于优化实施服务业经营主体贷款贴息政策的通知》 Źródło: MOF
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Okres obowiązywania | do 31.12.2026 (przedłużony) |
| Stopa subsydium | 1,0 pp rocznie |
| Limit kredytu na podmiot | 10 mln CNY (podwyższony) |
| Finansowanie | Budżet centralny 90%, prowincje 10% |
Sektory objęte (rozszerzone): - Gastronomia i hotelarstwo - Zdrowie i wellness - Opieka senioralna (养老) - Opieka nad dziećmi (托育) - Usługi domowe (家政) - Kultura i rozrywka - Turystyka - Sport - NOWE: Sektor cyfrowy - NOWE: Sektor zielony - NOWE: Handel detaliczny
Źródło: Guangzhou Daily
4.3. Ulgi podatkowe dla sektorów demograficznych
| Sektor | Okres ulgi | Źródło |
|---|---|---|
| Opieka senioralna | do końca 2027 | Global Times |
| Opieka nad dziećmi | do końca 2027 | Global Times |
| Usługi domowe | do końca 2027 | Global Times |
4.4. Program wymiany sprzętu (Trade-in)
| Parametr | 2025 | 2026 (plan) |
|---|---|---|
| Budżet programu | 300 mld CNY | ~250 mld CNY* |
| Sprzedaż wygenerowana | 2,6 bln CNY | — |
| Liczba beneficjentów | 360 mln osób | — |
| Obligacje specjalne (Q1) | — | 62,5 mld CNY |
*Szacunek Goldman Sachs — dokładne źródło wymaga potwierdzenia
Wyniki 2025: - 11,5 mln samochodów - 129 mln urządzeń AGD - 91 mln produktów cyfrowych - 120 mln artykułów wyposażenia wnętrz - 12,5 mln rowerów elektrycznych - NEV: 60% wymian samochodów
4.5. Linia refinansowania PBOC dla opieki senioralnej
Ogłoszenie: 7 maja 2025 Źródło: gov.cn
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Kwota | 500 mld CNY (~69 mld USD) |
| Oprocentowanie | 1,5% rocznie |
| Termin | 1 rok |
| Cel | Konsumpcja usługowa + opieka senioralna |
| Instytucje | 21 banków krajowych + 5 banków miejskich |
Kontekst:
"Addressing the 300 million aging population by 2025." — PBOC
Źródło: China Daily
4.6. Subsydia dla MŚP
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Stopa subsydium | 1,5 pp rocznie |
| Okres | do 2 lat |
| Obowiązuje od | 01.01.2026 (retroaktywnie) |
| Zakres | Kredyty na środki trwałe, wybrane instrumenty polityki |
Źródło: Global Times
4.7. Plan gwarancji dla inwestycji prywatnych
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Kwota | 500 mld CNY |
| Okres | 2 lata |
| Cel | Wsparcie inwestycji sektora prywatnego |
Źródło: Global Times
5. Plan działań NDRC 2026-2030
5.1. Zapowiedź
"China will formulate and release an implementation plan this year for its strategy to expand domestic demand for the 2026-2030 period." — Wang Changlin, wiceszef NDRC, 20.01.2026
Źródło: Caixin
5.2. Główne założenia
- Podejście: "Guide new supply with new demand and create new demand through new supply"
- Fokus: Sektor usług jako klucz do rozszerzenia popytu
- Cel: Stały wzrost udziału konsumpcji we wzroście PKB do 2030
5.3. Zapowiadane działania
- Plan działań na rozszerzenie zdolności i podniesienie jakości sektora usług
- Optymalizacja alokacji środków programu trade-in według regionów
- Polityki wspierające wzrost dochodów mieszkańców miast i wsi
Źródło: China Daily
6. Opieka senioralna — luka podażowa
6.1. Statystyki infrastruktury
| Wskaźnik | Wartość | Źródło |
|---|---|---|
| Łóżka opieki / 1000 seniorów | ~30 | China Daily |
| Łóżka pielęgniarskie (2024) | 3,2 mln | China Briefing |
| Niedobór łóżek | >6 mln | China Briefing |
| Pielęgniarki geriatryczne | ~200 tys. | NHC |
| Potrzeba pielęgniarek | >1 mln | WHO standard 1:250 |
| Aktualny stosunek | 1:1400 | Kalkulacja |
| Niedobór pracowników opieki | ~10 mln | Eurasia Review |
6.2. Prognozy rynku silver economy
| Rok | Wartość rynku | Źródło |
|---|---|---|
| 2024 | 7 bln CNY | CASS |
| 2031 | 22 bln CNY | Genspark |
| 2035 | 30-40 bln CNY | State Council |
| 2050 | 40-69 bln CNY / >100 bln CNY | China National Committee on Ageing |
6.3. Kredyty dla sektora
"Bank lending has emerged as a primary lifeline, with loan balances specifically for the elder-care industry from major institutions surpassing 100 billion yuan by end-March 2024."
Źródło: Pension Policy International
7. Sprzeczność: produkcja vs konsumpcja [Wyjaśnienie-1]
7.1. Oficjalna retoryka Xi Jinpinga
"These new productive forces will strengthen, rather than replace traditional industries." — Xi Jinping
Hasło: "Najpierw ustanów, potem zdemontuj" (先立后破)
Źródło: Chatham House
7.2. Rzeczywistość
"Beijing's commitment to 'rebalance' the economy towards the consumer is a theme that has been a feature of Chinese policymaking for two decades now. But in reality, it has had little impact: in 2024, consumption still accounted for the same 56 per cent of GDP that it did in 2004."
Źródło: Chatham House
7.3. Problem nadwyżek
"Chinese companies are increasingly stuck between a rock and a hard place—overcapacity and lagging domestic demand on one hand, and restricted export markets on the other."
Źródło: Brookings
7.4. Preferencja lokalnych władz dla przemysłu
Struktura podatkowa: - >50% podatków i CIT pochodzi z przemysłu, handlu hurtowego/detalicznego i górnictwa - >70% VAT pochodzi z tych sektorów - Usługi generują mniejsze, trudniejsze do ściągnięcia przychody podatkowe
Źródło: University of Chicago Press
Konsekwencja: Lokalne władze mają "uprzedzenie" na rzecz przemysłu — łatwiej pokazać wyniki w statystykach i ściągnąć podatki.
8. Wyniki makroekonomiczne 2025
8.1. PKB i popyt wewnętrzny
| Wskaźnik | 2025 | Zmiana r/r |
|---|---|---|
| Wzrost PKB | 5,0% | — |
| Wkład popytu wewnętrznego w PKB | 67% | — |
| Wkład konsumpcji finalnej | 52% | +5 pp |
| Wzrost dochodu per capita (realny) | 5,0% | — |
Źródło: China.org
8.2. Sprzedaż detaliczna
| Wskaźnik | 2025 | 2024 | Zmiana |
|---|---|---|---|
| Sprzedaż detaliczna ogółem | 50,12 bln CNY | — | +3,7% |
| Sprzedaż dóbr | 44,32 bln CNY | — | +3,8% |
| Przychody gastronomii | 5,80 bln CNY | — | +3,2% |
| Sprzedaż usług | — | — | +5,5% |
| Sprzedaż w miastach | — | — | +3,6% |
| Sprzedaż na wsi | — | — | +4,1% |
Źródło: NBS China
8.3. Inwestycje
| Wskaźnik | 2025 | Zmiana r/r |
|---|---|---|
| Inwestycje w środki trwałe | — | -3,8% |
Interpretacja: Spadek inwestycji odzwierciedla rebalancing po dekadach intensywnych wydatków na nieruchomości i infrastrukturę.
Źródło: AP News via multiple outlets
9. Dodatkowe urlopy — stymulacja konsumpcji
9.1. Zmiany od 2025
| Parametr | Przed | Po (2025) |
|---|---|---|
| Dni ustawowo wolne | 11 | 13 |
| Nowe dni | — | Wigilia Nowego Roku Księżycowego, 2 maja |
| Chiński Nowy Rok | 7 dni | 8 dni ciągiem |
Cel: Więcej czasu na podróże i wydatki konsumpcyjne.
Źródło: Morgan Lewis
9.2. Rekomendacja w 15. Planie
"落实带薪错峰休假" (Wdrożyć płatne urlopy w okresach poza szczytem)
Źródło: gov.cn — 15. Plan, pkt 15
10. Ocena: "Kupowanie czasu"
10.1. Subsydia bez reform strukturalnych
Brakujące reformy: - Głęboka reforma dochodów (udział płac w PKB) - Rozbudowa zabezpieczeń socjalnych (zmniejszenie oszczędności przezornościowych) - Reforma hukou dla wielkich miast - Redystrybucja z państwa do gospodarstw domowych
Szacunek skali potrzebnych transferów:
"Rebalancing wymaga 'radykalnej transformacji' — transferów do gospodarstw domowych rzędu 10-15% PKB rocznie przez dekadę." — Michael Pettis, Carnegie Endowment
Źródło: Carnegie Endowment
10.2. Ryzyko scenariusza "eksportu nadwyżki"
Jeśli polityka konsumpcyjna nie zadziała, Pekin wróci do sprawdzonego modelu: wypchnąć nadwyżkę na zewnątrz. To oznacza: - Dalsze wojny handlowe - Rosnący protekcjonizm globalny - Napięcia geopolityczne
10.3. Prognoza skuteczności
| Czynnik | Ocena |
|---|---|
| Subsydia krótkoterminowe | Umiarkowanie skuteczne |
| Trwały wzrost konsumpcji | Wątpliwy bez reform |
| Rebalancing C/Y | Powolny (38% → 42-45% do 2030?) |
| Ryzyko powrotu do eksportu | Wysokie |
11. Źródła — pełna lista
11.1. Oficjalne dokumenty chińskie
- 15. Plan Pięcioletni — Rekomendacje
-
Polityka subsydiów dla kredytów konsumpcyjnych
-
https://www.gov.cn/zhengce/zhengceku/202508/content_7036209.htm
-
Polityka subsydiów dla sektora usług
-
NDRC — plan rozszerzenia popytu
-
https://www.ndrc.gov.cn/wsdwhfz/202503/t20250303_1396402.html
-
NBS — statystyki 2025
-
https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202601/t20260119_1962328.html
-
PBOC — linia refinansowania
-
https://english.www.gov.cn/news/202505/07/content_WS681af3f6c6d0868f4e8f250e.html
-
Program trade-in — wyniki 2025
- https://english.www.gov.cn/news/202509/30/content_WS68dbd429c6d00ca5f9a0690a.html
11.2. Think tanki i analizy
- China Briefing — 15. Plan
-
ICAS — analiza 15. Planu
-
Chatham House — model ekonomiczny Chin
-
Brookings — polityka Xi 2025
-
Carnegie Endowment — Pettis o rebalancingu
-
Rödl & Partner — 15. Plan
11.3. Media
-
Global Times — NDRC plan 2026-2030
-
Caixin — strategia popytu wewnętrznego
-
SCMP — program trade-in 2026
-
Xinhua — wyniki trade-in 2025
-
China Daily — PBOC
-
Sina Finance — subsydia
11.4. Opieka senioralna
-
China Briefing — Silver Economy
-
China Daily — łóżka opieki
-
Pension Policy International
11.5. Inne
-
Morgan Lewis — urlopy
-
University of Chicago — struktura podatkowa
12. Parametry dla modelu OLG
| Parametr | Symbol | Wartość | Źródło w załączniku |
|---|---|---|---|
| Konsumpcja/PKB (2024) | C/Y | 40% | Sekcja 2.2 |
| Konsumpcja/PKB (cel 2030) | C/Y | 42-45%* | Sekcja 10.3 |
| Udział usług w konsumpcji | — | 46,1% | Sekcja 3.1 |
| Wzrost sprzedaży usług | — | 5,5% | Sekcja 3.1 |
| Wzrost sprzedaży dóbr | — | 3,8% | Sekcja 3.1 |
| Subsydium PBOC dla opieki | — | 500 mld CNY | Sekcja 4.5 |
| Program trade-in (2025) | — | 300 mld CNY | Sekcja 4.4 |
| Łóżka opieki/1000 seniorów | — | 30 | Sekcja 6.1 |
| Niedobór pielęgniarek | — | ~800 tys. | Sekcja 6.1 |
*Szacunek własny, bez oficjalnego celu
Wyjaśnienia
[Wyjaśnienie-1] Dlaczego jednoczesny rozwój produkcji i konsumpcji to sprzeczność strukturalna
### 1. Arytmetyka PKBPKB = C + I + G + NX
Jeśli chcesz zwiększyć udział C (konsumpcji), musisz **zmniejszyć** udział czegoś innego. W przypadku Chin:
| Składnik | Chiny (2024) | Świat |
|----------|--------------|-------|
| C (konsumpcja) | ~40% | 55-60% |
| I (inwestycje, w tym produkcja) | ~42% | 20-25% |
| NX (eksport netto) | ~3% | ~0% |
Żeby C wzrosło do 55%, I musi **spaść o ~15 pp**. Nie da się jednocześnie "energicznie rozwijać" produkcji i zwiększać udziału konsumpcji — to ten sam tort.
### 2. Mechanizm alokacji zasobów
**Rozwój produkcji wymaga:**
- Kapitału (inwestycje w fabryki, maszyny, R&D)
- Taniej siły roboczej (niskie płace = niska konsumpcja)
- Subsydiów dla przemysłu (kosztem transferów do gospodarstw domowych)
**Wzrost konsumpcji wymaga:**
- Wyższych płac (= wyższe koszty produkcji)
- Transferów socjalnych (emerytury, zdrowie, edukacja)
- Zmniejszenia oszczędności przezornościowych (= lepsze zabezpieczenia)
To są **przeciwstawne wektory alokacji** — każdy yuan wydany na subsydia dla chipów to yuan niewydany na emerytury.
### 3. Problem nadwyżek
Produkcja > Konsumpcja wewnętrzna → Eksport nadwyżki
Chiny produkują więcej niż konsumują. Jeśli "energicznie rozwijają" produkcję przy wolno rosnącej konsumpcji, nadwyżka rośnie. Ta nadwyżka musi gdzieś iść:
- Eksport → ale świat wprowadza cła (USA, UE)
- Magazyny → straty, deflacja
- Spadek cen → bankructwa firm
### 4. Historyczny wzorzec
Model chiński od 1990:
Represja płac → Wysokie oszczędności → Tanie kredyty dla przemysłu → Eksport
To **strukturalnie wyklucza** wysoką konsumpcję. Żeby to zmienić, trzeba odwrócić model — ale wtedy produkcja traci przewagę kosztową.
### 5. Konkretny przykład: branża EV
| Aspekt | Cel "produkcja" | Cel "konsumpcja" |
|--------|-----------------|------------------|
| Subsydia | Dla producentów (CATL, BYD) | Dla kupujących |
| Ceny | Niskie (konkurencja eksportowa) | Wyższe (marże dla płac) |
| Zatrudnienie | Automatyzacja (niższe koszty) | Więcej miejsc pracy |
| Efekt | Nadprodukcja, eksport | Wyższy popyt wewnętrzny |
Chiny wybrały pierwszą kolumnę — stąd 50% światowej produkcji EV przy 30% światowej sprzedaży.
### Wniosek
To nie jest sprzeczność "logiczna" lecz **strukturalna**. Partia może deklarować oba cele, ale mechanizmy realizacji jednego podkopują drugi. Dotychczasowe działania (subsydia przemysłowe >> transfery socjalne) pokazują, że produkcja wciąż ma priorytet.
**Źródła teoretyczne:**
- Pettis, M. (2013). *The Great Rebalancing*. Princeton University Press.
- Lardy, N. (2014). *Markets over Mao*. Peterson Institute.
Załącznik utworzony: 2026-01-27 Ostatnia aktualizacja: 2026-01-27 Liczba źródeł: 24 Status: Zweryfikowany