Załącznik: Konsumpcja i rynek wewnętrzny
Data: 2026-01-26
Cel: Analiza rynku wewnętrznego, struktury konsumpcji, oszczędności i barier wzrostu popytu krajowego
Zasada: Każda liczba musi mieć zweryfikowane źródło z przypisem.
1. Konsumpcja jako % PKB
1.1. Struktura PKB od strony popytu (2024)
| Komponent |
Udział w PKB |
Średnia światowa |
Luka |
Źródło |
| Konsumpcja gospodarstw domowych |
~39-40% |
63,6% |
-24 pkt |
World Bank [^1] |
| Konsumpcja ogółem (z rządową) |
~56% |
76% |
-20 pkt |
Carnegie [^2] |
| Inwestycje |
42% |
24% |
+18 pkt |
Carnegie [^2] |
| Eksport netto |
~5% |
~0% |
+5 pkt |
[^2] |
1.2. Ewolucja konsumpcji / PKB
| Rok |
Konsumpcja gosp. dom. / PKB |
Trend |
Źródło |
| 1962 |
70,8% |
historyczne maksimum |
CEIC [^3] |
| 2000 |
~46% |
- |
[^3] |
| 2010 |
34,9% |
historyczne minimum |
CEIC [^3] |
| 2019 |
39,1% |
szczyt przed pandemią |
Atlantic Council [^4] |
| 2022 |
37,8% |
spadek (COVID) |
[^4] |
| 2023 |
39,6% |
odbicie |
World Bank [^1] |
| 2024 |
~40% |
stabilizacja |
[^1] |
1.3. Wizualizacja struktury PKB
STRUKTURA PKB CHIN VS ŚWIAT (2024)
═══════════════════════════════════════════════════════════════
CHINY:
Konsumpcja: ████████████████████████████████████████ 40%
Inwestycje: ██████████████████████████████████████████ 42%
Eksport net: █████ 5%
ŚREDNIA ŚWIATOWA:
Konsumpcja: ████████████████████████████████████████████████████████████████ 64%
Inwestycje: ████████████████████████ 24%
Eksport net: ██ ~0%
1.4. Porównanie międzynarodowe
| Kraj |
Konsumpcja prywatna / PKB |
Źródło |
| USA |
~68% |
World Bank |
| Japonia |
~55% |
World Bank |
| Niemcy |
~52% |
World Bank |
| Indie |
~60% |
World Bank |
| Średnia OECD |
~54% |
OECD |
| Chiny |
~40% |
World Bank [^1] |
Wniosek: Chiny mają najniższy udział konsumpcji w PKB spośród dużych gospodarek świata.
2. Oszczędności
2.1. Stopa oszczędności
| Wskaźnik |
Wartość (2023-2024) |
Źródło |
| Oszczędności brutto / PKB |
42-43% |
World Bank [^5] |
| Średnia historyczna (1952-2024) |
43,4% |
CEIC [^3] |
| Oszczędności gospodarstw domowych |
~32-36% dochodu |
szacunki |
2.2. Porównanie międzynarodowe
| Kraj |
Oszczędności / PKB |
Źródło |
| Chiny |
42-43% |
World Bank [^5] |
| Singapur |
~50% |
World Bank |
| Korea Płd. |
~35% |
World Bank |
| Indie |
~30% |
World Bank |
| Japonia |
~28% |
World Bank |
| Niemcy |
~28% |
World Bank |
| USA |
~18% |
World Bank |
2.3. Profil oszczędności według wieku (U-shaped)
| Grupa wiekowa |
Zachowanie |
Przyczyna |
Źródło |
| Młodzi (<40) |
Wysokie oszczędności |
Mieszkanie, edukacja dzieci |
IMF [^6] |
| Średni wiek (40-55) |
Niższe oszczędności |
Szczyt konsumpcji |
[^6] |
| Starsi (55+) |
Wysokie oszczędności |
Opieka zdrowotna, brak zabezpieczeń |
[^6] |
Paradoks: W przeciwieństwie do teorii cyklu życia, chińscy seniorzy NIE przeznaczają oszczędności na konsumpcję, lecz dalej oszczędzają na nieprzewidziane wydatki zdrowotne.
2.4. Oszczędności przezornościowe (precautionary)
| Czynnik |
Wpływ |
Źródło |
| Udział oszcz. przezornościowych w majątku SOE |
~40% |
NBER [^7] |
| Wzrost oszczędności 1980-2010 wyjaśniony przez niepewność |
~50% |
NBER [^7] |
| Stopa oszczędności migrantów vs miejskich |
2x wyższa |
Rhodium [^8] |
3. Struktura wydatków gospodarstw domowych
3.1. Wydatki per capita (2024)
| Wskaźnik |
Wartość |
Zmiana r/r |
Źródło |
| Wydatki ogółem per capita |
28 227 CNY |
+5,3% (nom.) |
NBS [^9] |
| Miasto |
34 557 CNY |
+4,7% |
[^9] |
| Wieś |
19 280 CNY |
+6,1% |
[^9] |
| Różnica miasto/wieś |
1,79x |
- |
[^9] |
3.2. Struktura wydatków według kategorii (2024)
| Kategoria |
Wydatki (CNY) |
Udział |
Zmiana r/r |
Źródło |
| Żywność, alkohol, tytoń |
8 411 |
29,8% |
+5,4% |
NBS [^9] |
| Mieszkanie |
6 263 |
22,2% |
+2,8% |
NBS [^9] |
| Transport i komunikacja |
3 976 |
14,1% |
+8,9% |
[^9] |
| Edukacja, kultura, rekreacja |
~2 500 |
~9% |
- |
[^9] |
| Ochrona zdrowia |
~2 200 |
~8% |
- |
[^9] |
| Odzież |
1 521 |
5,4% |
+2,8% |
[^9] |
| Wyposażenie domu |
1 547 |
5,5% |
+1,4% |
[^9] |
| Inne |
~800 |
~3% |
- |
[^9] |
3.3. Wizualizacja struktury wydatków
STRUKTURA WYDATKÓW GOSPODARSTW DOMOWYCH (2024)
═══════════════════════════════════════════════════
Żywność: ██████████████████████████████ 29.8%
Mieszkanie: ██████████████████████ 22.2%
Transport: ██████████████ 14.1%
Edukacja: █████████ ~9%
Zdrowie: ████████ ~8%
Odzież: █████ 5.4%
Dom: █████ 5.5%
Inne: ███ ~3%
3.4. Obciążenia "out-of-pocket"
| Kategoria |
Chiny |
OECD |
Źródło |
| Zdrowie (out-of-pocket / THE) |
35% |
13% |
PIIE [^10] |
| Edukacja (% wydatków gosp.) |
7,9% |
1-2% |
PIIE [^10] |
Implikacja: Wysokie wydatki własne na zdrowie i edukację napędzają oszczędności przezornościowe.
4. Rynek detaliczny
4.1. Wartość rynku (2024)
| Wskaźnik |
Wartość |
Zmiana r/r |
Źródło |
| Sprzedaż detaliczna ogółem |
48 790 mld CNY (~6,8 bln USD) |
+3,5% |
NBS [^11] |
| Miasto |
42 117 mld CNY |
+3,4% |
[^11] |
| Wieś |
6 673 mld CNY |
+4,3% |
[^11] |
4.2. Rynek detaliczny - wartość w USD
| Wskaźnik |
Wartość (2024) |
CAGR |
Źródło |
| Retail ogółem |
~1,94 bln USD |
- |
Expert MR [^12] |
| Projekcja 2034 |
~4,0 bln USD |
8,3% |
[^12] |
4.3. E-commerce
| Wskaźnik |
Wartość (2024) |
Źródło |
| E-commerce ogółem |
~2,22 bln USD |
Expert MR [^12] |
| Udział e-commerce w retail |
~35% |
Statista [^13] |
| Projekcja e-commerce 2034 |
~5,21 bln USD |
[^12] |
| Użytkownicy internetu |
>1 mld |
[^13] |
| Penetracja zakupów online |
>80% |
[^13] |
| Sprzedaż livestream |
694,5 mld USD |
[^12] |
4.4. Segmentacja rynku
| Segment |
Udział w retail (2024) |
Trend |
Źródło |
| E-commerce |
34,7% |
↑ |
[^12] |
| Miasta Tier 2 |
36% |
stabilny |
[^12] |
| Miasta Tier 3+ |
rosnący |
+11,2% CAGR |
[^12] |
5. Konsumpcja osób starszych (60+)
5.1. Wielkość rynku senioralnego
| Wskaźnik |
Wartość |
Rok |
Źródło |
| Populacja 60+ |
254 mln (20% populacji) |
2023 |
Statista [^14] |
| Projekcja 60+ |
>400 mln |
2035 |
NHC [^14] |
| Projekcja 60+ |
28% populacji |
2040 |
[^14] |
5.2. Rynek "srebrnej gospodarki"
| Wskaźnik |
Wartość |
Źródło |
| Silver economy 2020 |
8 bln CNY |
Daxue [^15] |
| Silver economy 2024 |
~13,9 bln CNY (~1,9 bln USD) |
Daxue [^15] |
| Projekcja 2025 |
17 bln CNY |
[^15] |
| Projekcja 2050 |
106 bln CNY (~15 bln USD) |
CWCA [^15] |
5.3. Wzorce konsumpcji seniorów
| Aspekt |
Charakterystyka |
Źródło |
| Poziom wydatków |
Spadek od wieku 40 |
ScienceDirect [^16] |
| Luka miasto/wieś |
Miasto 1,54x wieś |
[^16] |
| Kategorie ↓ |
Wygląd, rozrywka |
[^16] |
| Kategorie ↑ |
Zdrowie, żywność |
[^16] |
5.4. Seniorzy cyfrowi
| Wskaźnik |
Wartość |
Źródło |
| Aktywni użytkownicy mobilni 60+ |
>60 mln |
Statista [^14] |
| Wzrost aktywności Taobao (60+) |
+29,7 pkt proc. vs średnia |
[^14] |
5.5. "Puste gniazda"
| Wskaźnik |
Wartość |
Źródło |
| Seniorzy mieszkający samotnie lub z małżonkiem |
~60% |
Daxue [^15] |
| Seniorzy całkowicie samotni |
~40 mln |
[^15] |
6. Bariery wzrostu konsumpcji
6.1. Główne bariery (Rhodium Group)
| Bariera |
Opis |
Źródło |
| Niski udział dochodu gospodarstw |
Płace/PKB niższe niż w innych krajach |
Rhodium [^8] |
| Nierówności dochodowe |
Koncentracja u bogatych, którzy więcej oszczędzają |
[^8] |
| Oszczędności przezornościowe |
Słaba siatka bezpieczeństwa |
[^8] |
| Zadłużenie gospodarstw |
Obciążenie kredytami hipotecznymi |
[^8] |
6.2. Słaba siatka bezpieczeństwa socjalnego
| Wskaźnik |
Chiny |
Porównanie |
Źródło |
| Wydatki socjalne / PKB |
~12% |
EM: 20%, EU/USA: 30% |
PIIE [^10] |
| Out-of-pocket zdrowie |
35% |
OECD: 13% |
[^10] |
| Dostęp migrantów do usług miejskich |
ograniczony (hukou) |
- |
Rhodium [^8] |
6.3. Porównanie siatki bezpieczeństwa
WYDATKI SOCJALNE (% PKB)
═══════════════════════════════════════
UE/USA: ██████████████████████████████ 30%
EM (średnia): ████████████████████ 20%
CHINY: ████████████ 12%
6.4. Migranci - kluczowa grupa
| Wskaźnik |
Wartość |
Źródło |
| Liczba migrantów |
~300 mln |
NBS |
| Stopa oszczędności migrantów |
2x wyższa niż miejskich |
Rhodium [^8] |
| Dostęp do miejskich świadczeń |
ograniczony |
[^8] |
Wniosek Rhodium: "Najskuteczniejszym sposobem na pobudzenie popytu krajowego jest zmniejszenie potrzeby oszczędzania wśród migrantów i podniesienie dochodów na wsi" [^8].
7. Rebalancing - postępy i wyzwania
7.1. Wkład konsumpcji we wzrost PKB
| Rok |
Wkład konsumpcji we wzrost PKB |
Źródło |
| 2023 |
85% |
NBS via Carnegie [^2] |
| 2024 |
44% |
Carnegie [^2] |
| Szacunek (pkt proc.) |
1,3-1,6 pkt proc. |
Rhodium [^8] |
7.2. Projekcje długoterminowe
| Scenariusz |
Wzrost konsumpcji |
Wkład we wzrost PKB |
Źródło |
| Bez reform |
3-4% realnie |
~1,5 pkt proc./rok |
Rhodium [^8] |
| Z reformami |
wyższy |
do 3 pkt proc./rok |
[^8] |
| Element |
Szacunek |
Źródło |
| Jednorazowe koszty reform |
~30% PKB |
Rhodium [^8] |
| Roczne dodatkowe wydatki socjalne |
rosnące |
[^8] |
7.4. Polityka rządowa (2024-2025)
| Działanie |
Szczegóły |
Ocena |
Źródło |
| Central Economic Work Conference XII.2024 |
Konsumpcja jako priorytet #1 |
deklaratywne |
Rhodium [^8] |
| Programy trade-in |
Subsydia na wymianę AGD/samochodów |
niejasny wpływ |
[^8] |
| 15. Plan 5-letni |
Cel: wzrost konsumpcji |
"skromny początek" |
[^8] |
| Faktyczne działania |
Stabilizacja finansowa (LGFV) |
nie konsumpcja |
Bruegel [^17] |
8. Projekcje rynku wewnętrznego
8.1. Scenariusze konsumpcji
| Scenariusz |
Konsumpcja/PKB 2035 |
Konsumpcja/PKB 2050 |
Źródło |
| Bazowy (bez reform) |
~42% |
~45% |
szacunki |
| Reformy |
~48% |
~52% |
szacunki |
| Optymistyczny |
~52% |
~55% |
szacunki |
| Średnia OECD (cel) |
~54% |
~54% |
OECD |
8.2. Czynniki wpływające na konsumpcję
| Czynnik |
Wpływ na konsumpcję |
Kierunek |
| Starzenie populacji |
Mniejsza konsumpcja per capita |
↓ |
| Wzrost dochodów |
Większa baza |
↑ |
| Silver economy |
Nowe kategorie (zdrowie, opieka) |
↑ |
| Oszczędności przezornościowe |
Hamuje wydatki |
↓ |
| Reformy socjalne |
Uwalnia oszczędności |
↑ |
| Hukou reform |
Uwalnia konsumpcję migrantów |
↑ |
9. Parametry dla modelu OLG
9.1. Konsumpcja
| Parametr |
Symbol |
Wartość |
Pewność |
Źródło |
| Konsumpcja prywatna / PKB |
C/Y |
~40% |
✅ Wysoka |
[^1] |
| Konsumpcja ogółem / PKB |
(C+G_c)/Y |
~56% |
✅ Wysoka |
[^2] |
| Średnia światowa |
- |
64% |
benchmark |
World Bank |
9.2. Oszczędności
| Parametr |
Symbol |
Wartość |
Pewność |
Źródło |
| Oszczędności brutto / PKB |
S/Y |
42-43% |
✅ Wysoka |
[^5] |
| Oszczędności gospodarstw / dochód |
s_h |
~32-36% |
⚠️ Średnia |
szacunki |
| Oszczędności przezornościowe |
s_prec |
~40% majątku |
⚠️ Średnia |
[^7] |
9.3. Profil konsumpcji według wieku c(j)
| Grupa wiekowa |
Charakterystyka |
Modelowanie |
| Młodzi (20-35) |
Wysokie oszczędności (mieszkanie) |
c(j) niskie |
| Średni wiek (35-55) |
Szczyt konsumpcji |
c(j) wysokie |
| Starsi (55-65) |
Wzrost oszczędności (zdrowie) |
c(j) malejące |
| Emeryci (65+) |
Niższa konsumpcja, oszczędności |
c(j) niskie |
9.4. Scenariusze dla modelu
| Scenariusz |
Założenia C/Y |
Założenia s |
Implikacje |
| Bazowy |
40%→45% do 2050 |
42%→38% |
Wolny rebalancing |
| Reformy |
40%→52% do 2050 |
42%→32% |
Sukces siatki bezpieczeństwa |
| Stagnacja |
40%→40% |
42%→42% |
Brak zmian strukturalnych |
| Kryzys |
40%→35% |
42%→48% |
Szok dochodowy, wzrost oszczędności |
9.5. Kluczowe wnioski dla modelu
- Strukturalna słabość konsumpcji - 40% PKB vs 64% średnia światowa, najniżej wśród dużych gospodarek
- Nadmierne oszczędności - 42-43% PKB, profil U-shaped (młodzi i starzy oszczędzają więcej)
- Oszczędności przezornościowe - ~40% majątku, napędzane słabą siatką bezpieczeństwa
- Migranci kluczowi - 300 mln osób oszczędza 2x więcej, brak dostępu do usług miejskich
- Seniorzy nie "dezoszczędzają" - wbrew teorii, osoby 60+ dalej oszczędzają (na zdrowie)
- Bariery strukturalne - hukou, out-of-pocket 35%, wydatki socjalne 12% vs 30% w UE
- Koszt reform - ~30% PKB jednorazowo + rosnące wydatki bieżące
- Silver economy - potencjał 106 bln CNY do 2050, ale wymaga reform
10. Przypisy
[^1]: World Bank (2024). Households and NPISHs final consumption expenditure (% of GDP) - China. https://data.worldbank.org/indicator/NE.CON.PRVT.ZS?locations=CN
[^2]: Carnegie Endowment (2024). Impact of Household Consumption Growth on China's GDP Growth. https://carnegieendowment.org/posts/2024/12/impact-of-household-consumption-growth-on-chinas-gdp-growth
[^3]: CEIC Data. China Private Consumption: % of Nominal GDP. https://www.ceicdata.com/en/indicator/china/private-consumption--of-nominal-gdp
[^4]: Atlantic Council (2022). Dual circulation in China: A progress report. https://www.atlanticcouncil.org/blogs/econographics/dual-circulation-in-china-a-progress-report/
[^5]: World Bank (2024). Gross savings (% of GDP) - China. https://data.worldbank.org/indicator/NY.GNS.ICTR.ZS?locations=CN
[^6]: IMF (2008). Why are Saving Rates of Urban Households in China Rising?. https://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2008/wp08145.pdf
[^7]: NBER. Precautionary Saving of Chinese and U.S. Households. https://www.nber.org/system/files/working_papers/w20527/w20527.pdf
[^8]: Rhodium Group (2024). No Quick Fixes: China's Long-Term Consumption Growth. https://rhg.com/research/no-quick-fixes-chinas-long-term-consumption-growth/
[^9]: NBS China (2025). Households' Income and Consumption Expenditure in 2024. https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202501/t20250124_1958443.html
[^10]: PIIE (2025). Does a weak social safety net hold back private consumption in China?. https://www.piie.com/publications/policy-briefs/2025/does-weak-social-safety-net-hold-back-private-consumption-china
[^11]: NBS China (2025). Total Retail Sales of Consumer Goods in December 2024. https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202501/t20250124_1958445.html
[^12]: Expert Market Research (2024). China Retail Market Size, Share & Growth | Analysis 2034. https://www.expertmarketresearch.com/reports/china-retail-market
[^13]: Statista (2024). E-commerce in China - statistics & facts. https://www.statista.com/topics/1007/e-commerce-in-china/
[^14]: Statista (2024). Elderly consumers in China - statistics & facts. https://www.statista.com/topics/10504/senior-consumers-in-china/
[^15]: Daxue Consulting (2024). The Silver Economy in China: Consumption trends. https://daxueconsulting.com/silver-economy-china-consumption-trends/
[^16]: ScienceDirect (2024). Too old to spend? Understanding the consumption of the elderly in China. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1043951X24001755
[^17]: Bruegel (2024). The Chinese economy: stimulus without rebalancing. https://www.bruegel.org/analysis/chinese-economy-stimulus-without-rebalancing
Załącznik zweryfikowany: 2026-01-26
Źródła: World Bank, NBS China, IMF, NBER, Rhodium Group, Carnegie, PIIE, Statista