Załącznik: Handel zagraniczny i FDI
Data: 2026-01-26
Cel: Analiza struktury handlu zagranicznego, przepływów FDI i strategii dual circulation
Zasada: Każda liczba musi mieć zweryfikowane źródło z przypisem.
1. Handel zagraniczny - przegląd
1.1. Wartość handlu (2024)
| Wskaźnik |
Wartość |
Zmiana r/r |
Źródło |
| Handel ogółem |
43,85 bln CNY (~6,1 bln USD) |
+5,0% |
GAC [^1] |
| Eksport |
25,45 bln CNY (~3,58 bln USD) |
+7,1% |
GAC [^1] |
| Import |
18,39 bln CNY (~2,59 bln USD) |
+2,3% |
GAC [^1] |
| Nadwyżka handlowa |
~992 mld USD (rekord) |
- |
Fortune [^2] |
1.2. Rekordowa nadwyżka (2024-2025)
| Rok |
Nadwyżka handlowa |
Zmiana |
Źródło |
| 2022 |
838 mld USD |
poprzedni rekord |
[^2] |
| 2024 |
992 mld USD |
+18% |
Fortune [^2] |
| 2025 |
1,19 bln USD |
+20% |
CNBC [^3] |
Historyczny moment: W listopadzie 2025 Chiny przekroczyły po raz pierwszy próg 1 biliona USD rocznej nadwyżki handlowej [^2].
1.3. Udział w handlu światowym
| Wskaźnik |
Wartość (Q1-Q3 2024) |
Zmiana r/r |
Źródło |
| Udział w eksporcie światowym |
14,5% |
+0,3 pkt |
WTO [^1] |
| Udział w imporcie światowym |
10,5% |
+0,1 pkt |
WTO [^1] |
2. Struktura eksportu
2.1. Główne kategorie (2024)
| Kategoria |
Wartość (mld USD) |
Udział |
Zmiana r/r |
Źródło |
| Maszyny i elektronika |
1 500 |
41,8% |
- |
World's Top Exports [^4] |
| Elektryczne maszyny/urządzenia |
928 |
26% |
- |
[^4] |
| Maszyny (w tym komputery) |
568 |
15,9% |
- |
[^4] |
| Pojazdy |
216 |
6% |
+12,1% |
[^4] |
| Wyroby stalowe |
100 |
2,8% |
- |
[^4] |
| Odzież |
85 |
2,4% |
- |
[^4] |
| Chemia organiczna |
83 |
2,3% |
- |
[^4] |
2.2. Top 10 produktów eksportowych (2024)
| # |
Produkt |
Wartość (mld USD) |
Źródło |
| 1 |
Telefony komórkowe |
215 |
Andaman [^5] |
| 2 |
Komputery |
161 |
[^5] |
| 3 |
Układy scalone |
160 |
[^5] |
| 4 |
Samochody osobowe |
90 |
[^5] |
| 5 |
Baterie elektryczne |
67 |
[^5] |
| 6 |
Pojazdy silnikowe |
57 |
[^5] |
| 7 |
Półprzewodniki |
48 |
[^5] |
| 8 |
Transformatory |
46 |
[^5] |
| 9 |
Panele płaskie |
45 |
[^5] |
| 10 |
Statki wycieczkowe |
40 |
[^5] |
| Sektor |
2000 |
2024 |
Zmiana |
Źródło |
| Tekstylia |
27,6% |
11,4% |
-16,2 pkt |
[^5] |
| Maszyny/elektronika |
~30% |
41,8% |
+12 pkt |
[^5] |
| Transport/pojazdy |
3,7% |
8,2% |
+4,5 pkt |
[^5] |
2.4. Zielone technologie - dominacja globalna
| Produkt |
Udział Chin w eksporcie światowym (2024) |
Źródło |
| Moduły solarne |
72% |
[^5] |
| Baterie |
48% |
[^5] |
| Pojazdy elektryczne |
25% |
[^5] |
| Eksport EV |
>2 mln sztuk |
[^4] |
3. Partnerzy handlowi
3.1. Top partnerzy (2024)
| Partner |
Handel ogółem (bln CNY) |
Zmiana r/r |
Źródło |
| ASEAN |
6,82 (~950 mld USD) |
+8,8% |
GAC [^1] |
| UE |
~5,5 |
+15% (eksport) |
SCMP [^6] |
| USA |
~4,0 |
spadek |
[^6] |
| Kraje BRI |
22,1 (3,07 bln USD) |
- |
MOFCOM [^7] |
3.2. Udział krajów BRI
| Wskaźnik |
2024 |
Źródło |
| Udział BRI w handlu ogółem |
50,3% |
GAC [^1] |
| Import z krajów BRI |
~54% |
MOFCOM [^7] |
Przełom: Po raz pierwszy w 2024 roku kraje BRI stanowiły >50% handlu zagranicznego Chin [^1].
3.3. Dywersyfikacja od USA
| Wskaźnik |
Wartość |
Trend |
Źródło |
| Udział Chin w imporcie USA (2017) |
21,6% |
szczyt |
CFR [^8] |
| Udział Chin w imporcie USA (2024) |
~13,3% |
-8,3 pkt |
CFR [^8] |
| Eksport do USA (XII.2024) |
+15,6% (front-loading) |
- |
[^6] |
| Eksport do USA (XII.2025) |
-30% r/r |
9. miesiąc spadku |
CNBC [^3] |
4. Wojna handlowa USA-Chiny
4.1. Eskalacja ceł (2024-2025)
| Okres |
Cła USA |
Cła Chin |
Źródło |
| IX.2024 (Biden) |
EV: 100%, baterie: 25%, stal: 25% |
- |
Wikipedia [^9] |
| 2025 (Trump) |
145% (szczyt) |
125% |
Wikipedia [^9] |
| V.2025 (Genewa) |
30% |
10% |
CEPR [^10] |
4.2. Wpływ na handel
| Wskaźnik |
Wartość |
Źródło |
| Deficyt handlowy USA z Chinami (2024) |
295 mld USD (najniższy od 2009) |
CFR [^8] |
| Prognozowany spadek handlu światowego |
-0,2% |
CEPR [^10] |
| Wzrost CPI w USA od ceł |
+1,2% |
CEPR [^10] |
| Wzrost cen chińskich towarów w USA |
+20-50% |
CEPR [^10] |
4.3. Reakcja Chin na cła
| Działanie |
Szczegóły |
Źródło |
| Import ropy z USA |
-90% |
[^9] |
| Import soi z USA |
Stop → przesunięcie do Brazylii/Argentyny |
[^9] |
| Reeksport przez Azję Płd.-Wsch. |
Nasilony |
[^9] |
4.4. Relokacja łańcuchów dostaw
| Kierunek |
Szczegóły |
Źródło |
| Przeniesienie produkcji |
Wietnam, Indie, Malezja |
CFR [^8] |
| Chińskie fabryki za granicą |
Azja Płd.-Wsch., Ameryka Łac. |
CFR [^8] |
| Reeksport komponentów chińskich |
Przez kraje trzecie do USA |
[^9] |
Uwaga: Analitycy ostrzegają, że dywersyfikacja to "trade diversion" - chińskie komponenty często pozostają w produktach montowanych gdzie indziej [^8].
5. Bezpośrednie inwestycje zagraniczne (FDI)
5.1. FDI napływające (do Chin)
| Rok |
FDI netto (mld USD) |
Zmiana |
Źródło |
| 2021 |
344,1 (szczyt) |
- |
IMF [^11] |
| 2023 |
~33 |
-90% od szczytu |
[^11] |
| 2024 |
4,5 (najniżej od 1991) |
-86% r/r |
Mitsui [^12] |
5.2. Wizualizacja spadku FDI
FDI NAPŁYWAJĄCE DO CHIN (mld USD)
═════════════════════════════════════════════════════
2021: ████████████████████████████████████████████████ 344 (szczyt)
2022: ██████████████████████████████████ ~180
2023: ████ 33
2024: █ 4.5 (dno)
5.3. Przyczyny spadku FDI (IMF)
| Czynnik |
Udział w spadku (1,6% PKB) |
Źródło |
| Ryzyko geopolityczne |
0,6 pkt proc. |
IMF [^11] |
| Niepewność polityczna |
0,4 pkt proc. |
IMF [^11] |
| Gorsze perspektywy wzrostu |
0,3 pkt proc. |
IMF [^11] |
5.4. FDI wypływające (z Chin)
| Wskaźnik |
2024 |
Zmiana r/r |
Źródło |
| ODI ogółem |
1 159 mld CNY (~163 mld USD) |
+11,3% |
MOFCOM [^13] |
| ODI niefinansowe |
1 024 mld CNY (~144 mld USD) |
+11,7% |
[^13] |
| Ukończone FDI za granicą |
~58 mld USD |
+8% (pierwszy wzrost od 2017) |
Rhodium [^14] |
| M&A zagraniczne |
18,9 mld USD |
+87% (z 10,1 mld) |
[^14] |
5.5. Struktura ODI
| Typ inwestycji |
Udział (2024) |
Źródło |
| Greenfield |
>80% |
Rhodium [^14] |
| M&A |
~20% |
[^14] |
6. Belt and Road Initiative (BRI)
6.1. Zaangażowanie 2024
| Wskaźnik |
Wartość |
Zmiana r/r |
Źródło |
| Kontrakty budowlane |
70,7 mld USD (rekord) |
- |
Green FDC [^15] |
| Inwestycje |
~51 mld USD |
- |
[^15] |
| Łączne zaangażowanie |
121,8 mld USD |
+32% |
[^15] |
| Skumulowane od 2013 |
1,175 bln USD |
- |
[^15] |
6.2. Inwestycje dwustronne z BRI (I-XI.2024)
| Kierunek |
Wartość (mld CNY) |
Źródło |
| ODI Chin w krajach BRI |
214,66 |
MOFCOM [^7] |
| FDI z krajów BRI do Chin |
99,87 |
[^7] |
6.3. Sektory BRI (2024)
| Sektor |
Zaangażowanie (mld USD) |
Zmiana r/r |
Źródło |
| Ropa i gaz |
24,3 (rekord) |
- |
[^15] |
| Energia odnawialna |
11,8 |
+60% |
[^15] |
6.4. Regiony BRI (2024)
| Region |
Zaangażowanie (mld USD) |
Źródło |
| Bliski Wschód |
39 (lider) |
[^15] |
| Azja Płd.-Wsch. |
znaczące |
[^15] |
| Afryka |
rosnące |
[^15] |
7. Strategia Dual Circulation
7.1. Cele strategii
| Cel |
Opis |
Źródło |
| Priorytety "internal circulation" |
Konsumpcja krajowa jako motor wzrostu |
Atlantic Council [^16] |
| Samowystarczalność technologiczna |
Zmniejszenie zależności od Zachodu |
[^16] |
| "External circulation" |
Utrzymanie otwartości handlowej |
[^16] |
7.2. Postęp - wskaźniki makro
| Wskaźnik |
2006/2010 |
2019 |
2020-2022 |
Trend |
Źródło |
| Trade-to-GDP |
64,5% (2006) |
35,7% |
34-37% |
↓ sukces |
[^16] |
| Konsumpcja prywatna/PKB |
34,6% (2010) |
39,1% |
37,8% |
↓ regres |
[^16] |
| Inwestycje/PKB |
~44% |
~43% |
42,9-43% |
stabilne |
[^16] |
| Luka inwestycje-konsumpcja |
8,4 pkt |
- |
4,5 pkt |
↓ postęp |
[^16] |
7.3. Zależność od eksportu netto
| Rok |
Udział eksportu netto we wzroście PKB |
Źródło |
| 2020 |
25,3% (najwyżej od 1997) |
[^16] |
| 2021 |
20,9% (2. najwyżej od 1997) |
[^16] |
Paradoks: Mimo strategii "internal circulation", pandemia zwiększyła zależność od eksportu netto.
7.4. Zależność od importu półprzewodników
| Wskaźnik |
Wartość |
Źródło |
| Import półprzewodników rocznie |
~300 mld USD |
CSIS [^17] |
| Zależność od importu |
>85% rynku krajowego |
CSIS [^17] |
8. Parametry dla modelu OLG
8.1. Sektor zewnętrzny
| Parametr |
Symbol |
Wartość |
Pewność |
Źródło |
| Eksport / PKB |
X/Y |
~18-20% |
✅ Wysoka |
obliczenia |
| Import / PKB |
M/Y |
~15-17% |
✅ Wysoka |
obliczenia |
| Nadwyżka handlowa / PKB |
NX/Y |
~5-6% |
✅ Wysoka |
[^2] |
| Trade-to-GDP |
(X+M)/Y |
~35% |
✅ Wysoka |
[^16] |
8.2. FDI
| Parametr |
Wartość (2024) |
Źródło |
| FDI napływające / PKB |
<0,1% |
[^12] |
| ODI / PKB |
~1% |
[^13] |
| Pozycja netto |
Rosnący eksporter kapitału |
- |
8.3. Scenariusze dla modelu
| Scenariusz |
Założenia |
Implikacje dla Y |
| Bazowy |
NX stabilne 5% PKB, FDI niskie |
Wolniejszy transfer technologii |
| Eskalacja |
Cła 100%+, FDI=0 |
Szok eksportowy -2% PKB |
| Dywersyfikacja |
Przesunięcie do BRI/ASEAN |
Utrzymanie NX, ale niższe marże |
| Decoupling |
Pełne rozdzielenie US-CN |
Przejściowy spadek, reorientacja |
8.4. Kluczowe wnioski dla modelu
- Rekordowa nadwyżka - ~1 bln USD (2024-25) mimo wojny handlowej, sukces dywersyfikacji
- Załamanie FDI - spadek z 344 mld do 4,5 mld USD (2021-2024), ryzyko geopolityczne
- Transformacja eksportu - od tekstyliów do high-tech (EV, baterie, elektronika)
- Dual circulation niepełny - konsumpcja spadła po pandemii, eksport netto nadal kluczowy
- BRI jako alternatywa - 50%+ handlu, 1,2 bln USD skumulowanych inwestycji
- Zależność od półprzewodników - 300 mld USD importu, wąskie gardło
9. Przypisy
[^1]: GAC (2025). China's foreign trade hits new high in 2024. https://english.www.gov.cn/archive/statistics/202501/13/content_WS6784a546c6d0868f4e8eec59.html
[^2]: Fortune (2025). China makes history with $1 trillion trade surplus for first time ever. https://fortune.com/2025/12/08/china-1-trillion-trade-surplus-exports-rebound/
[^3]: CNBC (2026). China's annual trade surplus hits a record $1.2 trillion. https://www.cnbc.com/2026/01/14/china-trade-data-surplus-exports-imports-december-tariffs-tensions.html
[^4]: World's Top Exports (2025). China's Top Exports 2024. https://www.worldstopexports.com/chinas-top-10-exports/
[^5]: Andaman Partners (2025). Data Visualisation: China's Exports by Category. https://andamanpartners.com/2025/11/data-visualisation-chinas-exports-by-category-and-top-ten-partners-2000-2024/
[^6]: SCMP (2025). China trade surplus reaches record high. https://www.scmp.com/economy/global-economy/article/3294472/china-trade-surplus-reaches-record-high-surge-pre-trump-exports
[^7]: MOFCOM (2025). China reports active trade with BRI countries in 2024. https://english.www.gov.cn/archive/statistics/202501/15/content_WS6787a64ac6d0868f4e8eed68.html
[^8]: CFR (2025). The U.S.-China Trade Relationship. https://www.cfr.org/backgrounders/contentious-us-china-trade-relationship
[^9]: Wikipedia. China–United States trade war. https://en.wikipedia.org/wiki/China%E2%80%93United_States_trade_war
[^10]: CEPR (2025). Roaring tariffs: The global impact of the 2025 US trade war. https://cepr.org/voxeu/columns/roaring-tariffs-global-impact-2025-us-trade-war
[^11]: IMF (2024). China's Foreign Direct Investment: Inward and Outward. https://www.elibrary.imf.org/view/journals/002/2024/276/article-A004-en.xml
[^12]: Mitsui Global Strategic Studies Institute (2025). Trends in Foreign Investment in China. https://www.mitsui.com/mgssi/en/report/detail/__icsFiles/afieldfile/2025/04/08/2502_c_kishida_e.pdf
[^13]: China Briefing (2025). China Outbound Direct Investment (ODI) Tracker. https://www.china-briefing.com/news/china-outbound-direct-invest-odi-tracker-2024-25/
[^14]: Rhodium Group (2025). China's Global Investment in 2024. https://cbm.rhg.com/research-note/chinas-global-investment-2024-battery-bonanza-ends-completed-investment-rebounds
[^15]: Green Finance & Development Center (2025). China Belt and Road Initiative (BRI) Investment Report 2024. https://greenfdc.org/china-belt-and-road-initiative-bri-investment-report-2024/
[^16]: Atlantic Council (2022). Dual circulation in China: A progress report. https://www.atlanticcouncil.org/blogs/econographics/dual-circulation-in-china-a-progress-report/
[^17]: CSIS ChinaPower. Will the Dual Circulation Strategy Enable China to Compete?. https://chinapower.csis.org/china-covid-dual-circulation-economic-strategy/
Załącznik zweryfikowany: 2026-01-26
Źródła: GAC, MOFCOM, IMF, CFR, Rhodium Group, Atlantic Council, Green FDC